تجلی مبانی و کارکردهای قرآنی در الگوی حکمرانی رهبر شهید انقلاب اسلامی

به گزارش خبرنگار مهر، ماهیت تکوین و تداوم انقلاب اسلامی ایران به عنوان یک نظام پویا، ریشه در بنیان‌های عمیق فقه اسلامی، منابع معتبر دینی و در رأس آن‌ها قرآن کریم دارد. در این میان، سیره مدیریتی و اجرایی رهبر شهید انقلاب اسلامی ارائه‌دهنده مدلی متمایز از حکمرانی است که بر پایه هندسه معارف قرآنی استوار گردیده است. در این الگوی کلان، مدیریت جامعه و اداره کشور امری منفک از مبانی وحیانی نیست. رهبر شهید انقلاب با نفی رویکردهای تقلیل‌گرایانه، توجه جدی خود را بر «کاربردی‌سازی قرآن» در تمامی ابعاد و ساختارهای حیات فردی و اجتماعی متمرکز ساختند.

از منظر این دکترین، کتاب آسمانی از سطحی منحصر به تلاوت و تجوید فراتر رفته و به عنوان یک برنامه جامع عملیاتی و مرجع هدایت در ساحت‌های گوناگون زیست جمعی، به‌ویژه در لایه‌های مدیریت کلان کشور بازتعریف می‌شود. نمود عینی این تفکر را می‌توان در مواضع راهبردی، تصمیم‌گیری‌های اساسی و سیاست‌گذاری‌های کلان نظام ردیابی کرد؛ چرا که اصول بنیادینی نظیر صیانت از استقلال ملی و ایستادگی قاطع در برابر نظام‌های سلطه‌گر و استکبار جهانی، به طور مستقیم از بطن آموزه‌های استکبارستیزانه قرآن کریم استخراج شده است.

بازتاب عملی مدیریت قرآن‌بنیان رهبر شهید انقلاب، به وضوح در دو حوزه استراتژیک «اقتصاد» و «علم» تجلی یافته است:

تبیین دکترین اقتصاد مقاومتی: طراحی و تدوین سیاست‌های کلان اقتصاد مقاومتی، مصداق بارزی از انطباق الگوهای مدیریتی با مفاهیم وحیانی است. مؤلفه‌های رکنی این مدل از جمله تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، حرکت در مسیر تقویت تولید ملی و تلاش برای کاهش وابستگی به بیگانگان، همخوانی کاملی با دستورات قرآنی مبنی بر حفظ عزت، استقلال و اتکا به توان درونی جامعه اسلامی دارد.

توسعه علمی به مثابه ابزار اقتدار: شتاب‌بخشی به نهضت علمی کشور در این گفتمان، به عنوان یک ضرورت حاکمیتی قلمداد می‌شود. در معارف ناب اسلامی، دانش مایه اصلی قدرت و سلطه مشروع تبیین می‌گردد. این جهت‌گیری کلان حاکمیتی، با دستور صریح آیه شریفه «وَأَعِدّوا لَهُم ما استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ» تطابق کامل دارد؛ آیه‌ای که لزوم بسیج تمام توانمندی‌ها و فراهم آوردن ادوات قدرت را برای حفظ استقلال و اقتدار تام جامعه اسلامی در برابر تهدیدات گوشزد می‌کند.

یکی دیگر از ابعاد کلیدی در منظومه فکری رهبر شهید، اصلاح نظامات فرهنگی و پیوند دادن ذهنیت جامعه با حقیقت مفاهیم وحیانی است. ایشان در همین راستا، همواره بر ضرورت تحول در فعالیت‌های قرآنی و حرکت به سمت «تلاوت‌های معنامحور» پای می‌فشردند. در این دیدگاه، هدف از قرائت آیات آن است که قاریان به گونه‌ای پیام وحی را ابلاغ کنند که معنا و عمق کلام الهی برای شنوندگان قابل درک و ملموس باشد تا در نهایت، مخاطبان بتوانند این پیام‌های هدایت‌گر را در زیست روزمره خود به کار بندند.

غایت قصوای این رویکرد مدیریتی، خروج قرآن از حاشیه و ورود جریان‌ساز آن به متن زندگی توده‌های مردم است؛ به نحوی که مفاهیم قرآنی در رفتارها، تعاملات اجتماعی و کنش‌های فرهنگی جامعه نمود عینی یابد. این الگو که نمونه‌هایی از آن در برخی جوامع اسلامی به شکل رسوخ تعابیر و ضرب‌المثل‌های قرآنی در زبان عامیانه مردم دیده می‌شود، نشان‌دهنده لزوم پیوند عمیق و ساختاری معارف وحیانی با تاروپود زندگی اجتماعی است.

در یک جمع‌بندی تحلیل‌گرایانه می‌توان گفت که شاخصه متمایز و برجسته در سیره مدیریتی رهبر شهید انقلاب، تلاش پیوسته و ساختارمند برای برقراری پیوند میان آموزه‌های وحیانی با ساختارهای حکمرانی و لایه‌های مختلف زندگی اجتماعی بود؛ رویکردی جامع که قرآن کریم را نه فقط راهنمای هدایت فردی، بلکه دکترین اصلی اداره جامعه و شالوده اصلی سبک زندگی اسلامی می‌داند.