تلقی رایج از موسسات خیریه غلط است؛ انتشار نخستین گزارش زیست بوم خیریه

به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام احمد شرفخانی صبح امروز یکشنبه (اول شهریورماه) در نشست خبری سومین دوره جشنواره ملی نشان نیکوکاری، نیکوکاری را یکی از هویت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مردم ایران دانست و گفت: فرهنگ نیکوکاری در ایران سابقه‌ای دیرینه دارد؛ از وقف، نذر و ساخت مدارس و مساجد گرفته تا حمایت از ایتام، بیماران و اقشار کم‌درآمد. مهم‌تر از همه، حضور فعال مردم در حوادث و بلایای طبیعی است که نمایشگر مسئولیت‌پذیری اجتماعی بالای جامعه ایرانی است.

نیکوکاری سرمایه ریشه‌دار و گذار از خیر فردی به خیر جمعی

شرفخانی با اشاره به وجود ۲۳۰ هزار موقوفه و یک میلیون و ۴۰۰ هزار رقبه در کشور، اظهار داشت: این آمار نشان‌دهنده عمق نوع‌دوستی و مسئولیت اجتماعی در جامعه ماست. نیکوکاری چنان در تار و پود فرهنگ ما ریشه دارد که مردم در هر موقعیت سختی وارد میدان می‌شوند.

وی افزود: پس از انقلاب اسلامی، رویکرد نیکوکاری در کشور از حالت «خیر فردی» به سمت «خیر جمعی و سازمان‌یافته» تغییر جهت داده است. این همگرایی میان سازمان‌ها و نهادها منجر به اقدامات زیربنایی موثر در عرصه توسعه و رفاه شده است. اگرچه سیستم ارزیابی تشکل‌های خیریه در ایران همچون برخی کشورهای دیگر استانداردسازی نشده، اما ما در تلاشیم تا با الگوسازی و برگزاری جشنواره‌هایی مانند نشان نیکوکاری، صلاحیت حرفه‌ای را در عرصه نیکوکاری جمعی استقرار دهیم.

افزایش چشمگیر مشارکت‌کنندگان و تنوع‌بخشی به شرکت‌کنندگان

رئیس مرکز امور خیریه سازمان اوقاف به رشد مشارکت‌ها در این جشنواره اشاره کرد و گفت: در سال ۱۳۹۳ (دوره اول)، ۱۹۹۸ مجموعه ثبت‌نام کردند که منجر به اعطای نشان به ۲۴ تشکل شد. اما در سال ۱۴۰۴، تعداد ثبت‌نام‌کنندگان به ۷ هزار و ۶۹۴ مجموعه رسید. از این تعداد، ۲ هزار و ۵۳۳ تشکل خیریه و مابقی مراکز نیکوکاری بودند که در نهایت ۱۵ موسسه خیریه و ۸ مرکز نیکوکاری موفق به دریافت نشان نیکوکاری شدند.

وی خاطرنشان کرد: امسال برای نخستین بار «گروه‌های جهادی سازمان‌یافته» نیز به عنوان بخشی مستقل به جشنواره اضافه شدند. متقاضیان تا پایان مهرماه فرصت دارند از طریق سایت جشنواره ثبت‌نام کنند.

جعفری: هدف، ایجاد جریان کنشگری حرفه‌ای است نه صرفاً تقدیر

در ادامه این نشست، جعفری، دبیر علمی جشنواره، بر لزوم تعالی فعالیت‌های ساختارمند نیکوکاری تأکید کرد و گفت: ما به دنبال تقویت «نیروی یادگیری» در تشکل‌ها هستیم. در دو دوره قبل تمرکز بر خیریه‌های کلاسیک (دارای مجوز از چهار نهاد رسمی) بود، اما در این دوره با توجه به تنوع زیست‌بوم نیکوکاری، نگاهمان را گسترش دادیم. مراکز نیکوکاری محله‌محور (با مجوز کمیته امداد)، گروه‌های جهادی داوطلب‌محور و موسسات خیریه مبتنی بر بنیان‌گذاران خاص، اکنون بخشی از اکوسیستم جشنواره هستند.

جعفری افزود: هدف ما فقط معرفی برگزیدگان نیست، بلکه می‌خواهیم کنشگری حرفه‌ای در بدنه موسسات خیریه به یک جریان ملی تبدیل شود. برای این منظور، با محوریت ۳۸ موسسه منتخب، یک «آکادمی» تأسیس می‌کنیم تا از ظرفیت این موسسات پیشرو برای ارتقای سایر تشکل‌ها استفاده شود.

اصلاح انگاره‌های غلط و حکمرانی داده‌محور

دبیر علمی جشنواره با اشاره به چالش «حکمرانی داده‌محور» در حوزه نیکوکاری، تصریح کرد: امروز برخی تلقی‌ها نسبت به فعالیت موسسات خیریه وجود دارد که کاملاً غلط است. ما قصد داریم با انتشار «اولین گزارش ملی زیست‌بوم نیکوکاری کشور»، این انگاره را تغییر دهیم که دارایی موسسات خیریه تنها پول و منابع مالی است. در واقعیت، نیروی انسانی، دانش تخصصی و مهارت‌های شکل‌گرفته، دارایی‌های ارزشمندی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

وی در پایان آماری از وضعیت موسسات خیریه ارائه داد و گفت: تقریباً ۷ هزار موسسه خیریه دارای مجوز در کشور فعال هستند که حدود ۲ هزار مورد از آن‌ها غیرفعال‌اند. از میان ۵ هزار موسسه فعال، ۳ هزار موسسه سال گذشته به صورت داوطلبانه در جشنواره شرکت کرده و تمام اطلاعات خود را برای شفاف‌سازی و بهبود فرآیندها در اختیار دبیرخانه قرار دادند.