کلانتری: انقلاب اسلامی سلطه فرهنگی غرب را به چالش کشید

به گزارش خبرنگار مهر، حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری عصر پنجشنبه در جلسه جهاد تبیین حرم مطهر حضرت احمد بن موسی شاهچراغ (ع)، با اشاره به ضرورت بررسی نوع نگاه ایرانیان به غرب، گفت: از زمان آشنایی ایران با غرب تاکنون، چهار رویکرد اصلی در کشور شکل گرفته که شناخت این رویکردها در شرایط کنونی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی با بیان اینکه نخستین رویکرد، «غرب‌گرایی» بود، افزود: این نگاه پس از شکست‌های ایران در جنگ‌های ایران و روس و با هدف بهره‌گیری از پیشرفت‌های علمی، فناوری و نظامی غرب شکل گرفت و معتقد بود باید نقاط قوت و دستاوردهای غرب را شناخت و از آن برای تقویت کشور استفاده کرد.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) دومین رویکرد را «غرب‌زدگی» دانست و گفت: در این نگاه، برخی معتقد بودند برای رسیدن به پیشرفت باید از فرق سر تا نوک پا غربی شد و همه شئون زندگی، از ظاهر و پوشش تا اندیشه و فرهنگ، بر اساس الگوی غرب شکل بگیرد.

کلانتری با اشاره به تعبیر جلال آل‌احمد از غرب‌زدگی به عنوان «سن‌زدگی»، ادامه داد: همان‌گونه که گندم سن‌زده در ظاهر سالم به نظر می‌رسد اما درون آن تهی است، انسان و جامعه غرب‌زده نیز ممکن است ظاهری کامل داشته باشند، اما از هویت و اصالت درونی تهی شده باشند.

وی افزود: اگر غرب‌زدگی به گفتمان غالب یک جامعه تبدیل شود، آن کشور هرچند ممکن است ساختارهای سیاسی و ظاهری خود را حفظ کند، اما در واقعیت از هویت، سنت‌ها و استقلال خود فاصله گرفته و به وابستگی دچار خواهد شد.

تهاجم فرهنگی در ذات تمدن غرب است

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با بیان اینکه بخشی از غرب‌زدگی از خودباختگی درونی ملت‌ها آغاز می‌شود، گفت: در کنار این مسئله، تمدن جدید غرب نیز روحیه‌ای تهاجمی دارد و تلاش می‌کند فرهنگ و جهان‌بینی خود را به دیگر ملت‌ها تحمیل کند.

وی ادامه داد: هنگامی که مبانی فکری و زیرساخت‌های تمدن غرب بررسی می‌شود، می‌توان ضدیت با دین و وحی الهی را در بسیاری از اصول آن مشاهده کرد؛ به عنوان نمونه، اومانیسم انسان‌محوری را جایگزین خدامحوری می‌کند و سکولاریسم نیز به دنبال کنار گذاشتن دین از عرصه اجتماعی است.

کلانتری با اشاره به دیدگاه امام خمینی (ره) درباره سیاست‌های سلطه‌جویانه آمریکا، گفت: قدرت‌های استکباری برای تثبیت سیطره سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی خود، اخلاق و انسانیت را معیار قرار نمی‌دهند و تاریخ معاصر نیز نمونه‌های فراوانی از این رویکرد را پیش روی جهانیان قرار داده است.

وی افزود: رفتار آمریکا در قبال جنایتکاران جنگی و همچنین حمایت مستمر از رژیم صهیونیستی، نشان‌دهنده نگاه ابزاری این جریان به مفاهیمی مانند اخلاق، حقوق بشر و انسانیت است.

غرب‌گریزی؛ رویکردی با نفی مطلق غرب

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) سومین رویکرد شکل‌گرفته در ایران را «غرب‌گریزی» عنوان کرد و گفت: برخی اندیشمندان معتقد بودند تمدن غرب مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته است و نمی‌توان میان بخش‌های مختلف آن تفکیک ایجاد کرد؛ بنابراین همه اجزای این تمدن، از فلسفه و فرهنگ تا فناوری، باید مورد نفی قرار گیرد.

کلانتری تصریح کرد: این نگاه نیز معتقد بود نمی‌توان بخشی از تمدن غرب را پذیرفت و بخش دیگری را رد کرد، بلکه همه اجزای آن را محصول یک جهان‌بینی واحد می‌دانست.

اسلام ناب؛ معیار مواجهه انقلاب اسلامی با غرب

وی رویکرد چهارم را نگاه انقلاب اسلامی به غرب دانست و گفت: حضرت امام خمینی (ره)، شهید مطهری، شهید بهشتی و دیگر معماران انقلاب اسلامی معتقد بودند که اسلام ناب باید محور و معیار حرکت جامعه باشد.

کلانتری ادامه داد: بر اساس این نگاه، هر دستاوردی از غرب که با اصول اسلامی سازگار باشد، قابل استفاده است و هر آنچه با این اصول در تضاد قرار داشته باشد، باید کنار گذاشته شود.

وی با اشاره به دیدگاه شهید مطهری درباره ماهیت انقلاب اسلامی، گفت: انقلاب اسلامی ایران تنها قیامی علیه استبداد سیاسی یا استعمار اقتصادی نبود، بلکه قیامی علیه فرهنگ و ایدئولوژی غرب و دنباله‌روی از تفکر غربی و در حقیقت، بازگشت به هویت اسلامی و خود واقعی مردم بود.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) با بیان اینکه ماهیت انقلاب اسلامی را می‌توان در یک جمله «بازگشت به اسلام اصیل» توصیف کرد، افزود: اسلام اصیل نیز چیزی جز بازگشت به قرآن و عترت نیست و بر همین اساس، اسلام باید معیار تشخیص حق و باطل و خوب و بد در جامعه باشد.

نه غرب‌زدگی، نه نفی دستاوردهای علمی

وی با اشاره به سخنان شهید مطهری، گفت: هیچ ضرورت اجتناب‌ناپذیری وجود ندارد که ملت‌های مسلمان همان مسیری را طی کنند که غرب پیموده است؛ باید با نگاهی هوشیارانه به تجربه غرب نگریست و در عین بهره‌گیری از علوم، صنایع، فناوری‌ها و مقررات مفید، از تقلید رسوم و قوانینی که حتی برای خود جوامع غربی مشکلات فراوانی ایجاد کرده، پرهیز کرد.

کلانتری همچنین با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: نقد فرهنگ غرب به معنای نفی همه دستاوردهای آن نیست؛ در تمدن غرب نیز نقاط مثبتی وجود دارد و بهره‌گیری از علم و دانش، فارغ از محل تولید آن، هیچ ایرادی ندارد.

وی ادامه داد: علم، شرقی و غربی ندارد و می‌توان از دانش و فناوری هر فرد و جامعه‌ای استفاده کرد، اما فرهنگ و تمدنی که به فساد، تخریب اخلاق و از بین رفتن هویت انسانی منجر شود، قابل پذیرش نیست.

انقلاب اسلامی؛ خیزشی علیه سلطه فرهنگی غرب

تولیت حرم مطهر شاهچراغ (ع) در جمع‌بندی سخنان خود گفت: در تاریخ معاصر ایران ابتدا گرایشی به غرب شکل گرفت، سپس جریان غرب‌زدگی و در ادامه رویکرد غرب‌گریزی پدید آمد، اما انقلاب اسلامی راه دیگری را برگزید و اسلام ناب را معیار تعامل با غرب قرار داد.

وی افزود: انقلاب اسلامی را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین و مؤثرترین خیزش‌های مردمی علیه سلطه فرهنگی و تمدنی غرب دانست؛ انقلابی که با تکیه بر اسلام ناب، پوچی بسیاری از ادعاهای تمدن غرب را در برابر دیدگان جهانیان قرار داد.

کلانتری با اشاره به تحولات و درگیری‌های اخیر، اظهار کرد: این رویدادها نیز برای افکار عمومی جهان، بخشی از واقعیت قدرت و توانمندی نظام‌های مدعی را آشکار کرده است.

وی تأکید کرد: وظیفه نخبگان و دلسوزان جامعه، تبیین مستمر واقعیت‌ها و جلوگیری از غلبه روایت‌های تحریف‌شده است و دشمنی‌ها و فشارهای چند دهه گذشته علیه جمهوری اسلامی نیز در چارچوب مقابله با تأثیرگذاری و قدرت انقلاب اسلامی قابل تحلیل است.