گروه‌های تئاتری نیاز به فضای تمرین دارند؛ طرح یک راهکار کاربردی

خبرگزاری مهر- گروه هنر- علی حیدری؛ نوسانات اقتصادی و افزایش قیمت‌های تمامی کالاها، معیشت و زیست افراد را وارد مرحله جدیدی کرده است. دامنه تاثیرگذاری‌اش این تغییرات به زیست فرهنگی و هنری افراد نیز نفوذ پیدا کرده است و این تاثیر به‌شکل چندبرابری بر تولید کننده آثار هنری تاثیر می‌گذارد. وضعیت کنونی تئاتر ایران از این قاعده جدا و منفک نبوده است و همانطور که افزایش قیمت کالاها روزانه بیشتر می‌شود، تولید تئاتر نیز پیوسته سخت‌تر و پیچیده‌تر می‌شود. باتوجه به اینکه تئاتر در دسته‌بندی یارانه‌های دولت هیچ جایی ندارد و عملا تنها به وسیله حمایت مخاطب چرخ خود را سختی می‌چرخاند در این شرایط کار به جایی می‌رسد که آثار به حداقل‌ترین شکل ممکن از لحاظ صحنه آرایی و طراحی لباس رو آوردند و در این شرایط تئاتر ایران ناچار به تعدیل خود است. ورای بحث طراحی صحنه و لباس که مدتی طولانی است که در تئاتر ما به شکل گذشته دیده نمی‌شود و تنها به طراحی‌های مینیمال بسنده می شود، چالش‌ها از صحنه و لباس فراتر رفته و به فضای تمرین نیز رسیده است و این زنگ خطری را به صدا در می‌آورد که در صورت ادامه و امتداد این روند، گروه‌ها ناچار به حضور در محیط‌هایی مانند پارک‌ها برای تمرین آثارشان هستند.

نبود فضای دولتی برای تمرین تئاتر؛ ۲۰۰ هزار تومان تنها برای یک ساعت تمرین!

چالش اصلی این روزهای عمده گروه‌های تئاتری محیط تمرین و پلاتو است. چیزی که به ظاهر ساده و کم هزینه، اما بسیار پرهزینه و چالش‌ساز است. زیرا بستر دولتی و محیطی برای تمرین گروه‌های نمایشی از این مجرا وجود ندارد و تنها فضاهای خصوصی است که نیاز گروه‌های تئاتری را رفع می‌کند، اما این مسئله از لحاظ اقتصادی بر شانه‌های نحیف تئاتر ما و گروه‌های بدون اسپانسر و تهیه کننده فشار چشمگیری را وارد می‌کند. زیرا هزینه هر ساعت پلاتو با متراژ میانگین ۵۰ متر به چیزی حدود ۲۰۰ هزار تومان رسیده است و این عدد در مجموع و در نهایت بدون هزینه پذیرایی حداقلی (چای و آب معدنی) عددی است که شاید برای یک سرمایه‌گذار هنری به چشم نیاید اما برای گروه‌های جوان و گمنام چالش‌ساز و مشکل‌آفرین است.

طرح یک پیشنهاد برای ایجاد بستری دولتی برای تمرینات تئاتر

در شرایط فعلی اگر که به دنبال راهکار و راه‌حل برای این مشکل باشیم باید محیط‌هایی را زیر نظر بگیریم که مباحث فرهنگی مربوط‌ هستند و دلیل تاسیس آنها توسعه و هم‌افزایی فرهنگ و هنر است. مساله‌ای که می‌تواند توسط شهرداری برای این موضوع بدون هزینه چشمگیر مورد توجه قرار بگیرد، تخصیص فضای فرهنگسراها و سرای محله‌ها به گروه های تئاتری برای تمرین است. این محیط‌ها در وضعیت امروزه فعالیت چشمگیر و مداومی ندارند و می‌توانند موقعیتی را برای کاهش فشار از لحاظ اقتصادی برای گروه‌های تئاتری ایجاد کنند و مضاف بر آن سبب پویایی و روشن شدن چراغ این محافل که کمتر مورد استفاده کاربردی قرار می گیرند، شوند. این مسئله نیاز به سامان‌دهی و ایجاد یک کارگروه دارد که گروه‌های نمایشی بدون اولویت‌بندی خاصی، توسط یک فراخوان جذب شوند و سپس باتوجه به مختصات نمایش و ارائه پروپوزال، محیط مناسب‌ از میان این اماکن در اختیار گروه قرار بگیرد. این طرح صرفا با ایجاد یک کارگروه و انتشار یک فراخوان گسترده می‌تواند وارد فاز عملیاتی شود زیرا در عمده محله‌های تهران سالن‌های آمفی تئاتر متروکه‌ای وجود دارد که شاید سال تا سال مورد استفاده و بهره‌برداری واقع نشود. این اماکن دقیقا می‌تواند پاسخگوی نیاز یک یا چند گروه تئاتری باشد.

سالن‌های آمفی تئاتر عمدتا دارای تجهیزات صوتی و نوری است که وجود و حضور این تجهیزات نیز حلقه مفقوده عمده گروه‌های نمایشی است که تا زمان اجرای عمومی تنها چند شب فرصت تمرین با سیستم نوری و موسیقی سالن را دارند و این به‌خودی‌خود گروه را دچار سردرگمی و چالش می‌کند. اما این تجهیزات در صورتی که در اختیار گروه‌ها برای تمرین باشد، ضمن افزایش تسلط گروه پشت صحنه از لحاظ فنی، بازیگران را نیز با مختصات صحنه بیشتر آشنا می‌کند و سبب می‌شود که یک نمایش با کیفیت بهتر و نزدیک‌تر به ذهنیت کارگردان، روی صحنه برود.

حضور گروه‌های تئاتری در محله‌های مختلف مخاطب ناآگاه را آگاه می‌کند

نکته دیگری که شایسته توجه است، آشنایی بیشتر مردم عادی با گروه‌های تئاتری است. حضور گروه های تئاتری در فرهنگسراها و سراهای محله مخاطب ناآگاه با این حرفه و حوزه را با روند کار و فعالیت هنرمندان تئاتر آشنا می کند و می‌تواند طیف تماشاگران تئاتر را به تدریج وسعت ببخشد. این اتفاق باعث می‌شود که تئاتر تنها وابسته به مرکز شهر نماند و مخاطبان بیشتری آهسته و آهسته به تئاتر تزریق شوند. در نهایت شکل‌گیری این جریان می‌تواند بدون هزینه مالی چشمگیری برای شهرداری سبب ایجاد یک امکان باشد و از طرفی دیگر برای گروه‌های تئاتر فرصتی فراهم شود تا مانند گروه‌های حرفه‌ای برون‌مرزی در محیطی برای تمرینات خود مستقر شوند. این استقرار ورای مسائل مختلف، امنیت ذهنی را برای یک گروه میسر و ممکن می‌کند. امیدواریم طرح این پیشنهاد توسط نهادهای مربوطه از شهرداری مطالبه شود تا با شکل‌گیری این روند کمی فشار تولید از روی دوش گروه‌های نمایشی کاسته شود.