بازتعریف نقش دین در ساختن فرهنگ جامعه ضروری است

به گزارش خبرگزاری مهر، حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان، در حسینه جماران، با موضوع «تقدم فرهنگ سازی در جامعه بر تربیت دینی افراد» به ایراد سخن پرداخت. وی در این نشست که با حضور جمعی از فرهیختگان و فعالان فرهنگی برگزار شد، با نقد رویکردهای سنتی به تربیت دینی افراد، بر لزوم بازتعریف نقش دین در ساختن فرهنگ جامعه تأکید کرد.

دین فردی؛ قرائتی سکولار و متحجرانه

پناهیان در ابتدای سخنان خود با انتقاد از نگاه تقلیل‌گرایانه به دین، اظهار داشت: «متأسفانه “دین فردی” که گاهی آثار متحجرانه دارد و نتیجه‌اش تلقی سکولار از دین می‌شود، این القا را ایجاد می‌کند که دین فقط دنبال تربیت افراد است و با جامعه سازی کاری ندارد. این نگاه غلط، نتایج شومی دارد.»

وی با استناد به کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» اثر امام شهید، افزود: «کار پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع) تربیت مدرسه‌ای و یک‌به‌یک افراد نبود؛ بلکه هدف، ساختن یک “جامعه خوب” بود تا انسان‌ها در فضای آن جامعه به صورت طبیعی رشد کنند.»

رویکرد امام خمینی (ره) و امام شهید در تربیت دینی

این استاد حوزه و دانشگاه با ترسیم تفاوت میان دو رویکرد فرهنگی در تاریخ معاصر، گفت: «رویکرد امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری شهید در تربیت دینی، “فرهنگ‌سازی برای جامعه” است. امام شهید ما گاهی در نقد برخی سخنرانی‌های دینی می‌فرمودند: “این سخنرانی فردساز است، نه جامعه‌ساز”؛ و ما باید بدانیم که هر سخنرانی پرمخاطب و خوبی که در تربیت افراد دارد، لزوماً اثر اجتماعی مثبت و تمدن ساز ندارد.»

«فرهنگ شب‌های خیابان»؛ مدرسه‌ای است که فکرها را می‌سازد

استاد پناهیان با اشاره به تجمعات شبانه اخیر و فرهنگ حماسه‌ای که در جامعه شکل گرفته است، این پدیده را مقدم بر آموزش‌های آکادمیک دانست و خاطرنشان کرد: «فکر افراد صرفا از آموزش و استدلال ساخته نمی‌شود، بلکه غالبا از فرهنگ در می‌آید. این تظاهرات شبانه و پرچم‌گردانی‌ها، دارد حیا، عزت و کرامت انسان و فرهنگ حماسه را شکل می‌دهد. اثر این جریان در ساختن فکر افراد خیلی موثرتر از تمام کتاب‌های اصول عقاید و معارفی رایج است که بخواهند افراد را به دینداری متقاعد کنند.» وی با بیان اینکه «ثمره خون امام شهید و شهدای مقاومت، همین فرهنگی است که در تجمع شب‌ها متجلی شده است»، افزود: «ما در معرض یک طوفان و تحول فرهنگی هستیم و باید کشتی بادبان‌داری بسازیم که با این نسیم رحمت الهی حرکت کند، و به ساحل نجات برسیم نه اینکه یا انواع مضیقه‌ها سد راه آن شویم.»

تقدیر از شهرداری؛ عبور از بروکراسی به نفع فرهنگ حماسه

بخشی از سخنان پناهیان به تقدیر از عملکرد شهرداری تهران اختصاص داشت. وی گفت: «شهرداری در این نبرد مقدس خوش درخشید. اگر درک عمیق فرهنگی در شهرداری و بچه‌های جهادی آن نبود، کارهای بزرگی که در جبران خسارت‌ها و پشتیبانی از هیئت‌ها و مساجد انجام شد، در پیچ‌وخم‌های اداری گم می‌شد.» وی با اشاره به لزوم نصب نمادهای شهری برای شهدا در میادین تهران، خطاب به مسئولین شهری تأکید کرد: «شما در این امتحان الهی سربلند شدید.»

پناهیان در پایان با تبریک به حاضران بابت درک صحیح از “نسیم الهی” جاری در جامعه، ابراز امیدواری کرد که این فرهنگ حماسی، مقدمه‌ای برای ظهور تمدن نوین اسلامی و زمینه‌سازی برای حکومت حضرت ولی‌عصر (عج) باشد.