نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
لطفا پاسخ را به عدد انگلیسی وارد کنید:
مرا به خاطر بسپار
زمستان ۱۴۰۴ برای فضای مجازی ایران با «بزرگترین سکوت دیجیتال» و خسارت روزانه ۵ تا ۶ هزار میلیارد تومانی سپری شد؛ دورانی که نه تنها چرخهای اقتصاد دیجیتال را از حرکت بازداشت، بلکه با پدیده عجیب “ناپدید شدن حجم ترافیک”، اعتماد کاربران را نیز به مرز فروپاشی رساند. این گزارش نگاهی دارد به ریشههای فنی اتمام زودهنگام بستههای اینترنتی و ضربه سنگینی که بر پیکره بخش خصوصی و معیشت کسبوکارهای خرد وارد آمد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، فضای مجازی ایران در بازه زمانی دی و بهمن ماه سال جاری، فراتر از یک اختلال ساده در شبکه، شاهد تغییر بنیادین در مدل حکمرانی بر زیرساختهای اینترنتی کشور بود. این دوره که از آن با عنوان «بزرگترین سکوت دیجیتال» یاد میشود، با قطع سراسری ارتباطات در ۱۸ دی ماه آغاز و پس از ۲۰ روز انسداد کامل، با بروز بحران جدیدی تحت عنوان «ناپدید شدن حجم ترافیک کاربران» وارد مرحلهای تازه شد.
بررسیهای فنی نشان میدهد که قطعی اخیر، طولانیترین و عمیقترین تجربه انزوای دیجیتال در تاریخ کشور بوده است. برخلاف تجربههای پیشین، در این بازه حتی «شبکه ملی اطلاعات» نیز با اختلال گسترده مواجه شد و خدمات بانکی و پیامرسانهای داخلی در روزهای نخست از دسترس خارج شدند.
با بازگشایی مرحلهای اینترنت در هفته اول بهمن ماه، موج گستردهای از شکایات کاربران در خصوص اتمام غیرعادی بستههای اینترنتی به ثبت رسید. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که بستههای چند ده گیگابایتی، در برخی موارد تنها در عرض چند ساعت و بدون استفاده فعال کاربر، به پایان رسیده است.
با آغاز دسترسیهای محدود، موجی از نارضایتی کاربران نسبت به اتمام سریع بستههای اینترنتی شکل گرفت. بررسیهای کارشناسی نشان میدهد این مسئله حاصل همزمانی چند عامل فنی و مدیریتی بوده است:
در دوره اختلال، به دلیل تغییرات مسیریابی و غیرفعال شدن بخشی از سامانههای تشخیص ترافیک، بخشی از خدمات داخلی با تعرفه بینالملل محاسبه شد. این موضوع باعث شد مصرف کاربران، بهویژه هنگام استفاده از محتوای ویدیویی داخلی، با سرعت غیرعادی افزایش یابد.
کاهش شدید سرعت بدون قطع کامل ارتباط، باعث فعال شدن مکانیزمهای بازفرست داده در سیستمها و اپلیکیشنها شد. در این شرایط، حجم تبادل داده در شبکه افزایش مییابد، بدون آنکه کاربر عملاً محتوای قابل استفادهای دریافت کند؛ اما این تبادل، از حجم بسته اینترنت کسر میشود.
محدودیتها باعث شد استفاده از ابزارهای تغییر آیپی افزایش یابد. این ابزارها بهطور ذاتی سربار رمزنگاری و دادههای اضافه تولید میکنند و در نتیجه، مصرف واقعی اینترنت کاربر بالاتر از حجم محتوای دریافتی است.
بحران کاهش حجم ترافیک در حالی رخ داد که اپراتورهای همراه، تنها چند هفته پیش از قطعی بزرگ، تعرفههای خود را ۲۰ درصد افزایش داده بودند. این همزمانی در کنار «سوختن» مدت اعتبار بستههای خریداری شده در زمان قطعی، منجر به شکلگیری فرضیه «کمفروشی سازمانیافته» در افکار عمومی شد.
خاموشی اینترنت، اثر مستقیمی بر اقتصاد دیجیتال کشور نیز گذاشت؛ بخشی که در سالهای اخیر به یکی از پیشرانهای اشتغال و کارآفرینی تبدیل شده بود؛ بنابر گفته رئیس اتاق بازرگانی ایران در نشست هیئت نمایندگان یکی از جدیترین اثرات خاموشی اینترنت بر اقتصاد، مربوط به بخش تجارت و اعتماد سرمایهگذار بود:«آنچه در دی و بهمن ماه بر پیکره اقتصاد دیجیتال گذشت، تنها قطع یک ابزار ارتباطی نبود؛ بلکه سلب اعتماد بخش خصوصی بود.»
بنابر گفته رییس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی خراسان رضوی و عضو کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران خسارات ناشی از قطعی اینترنت روزانه بیش از 5 تا 6 همت بوده است.بر اساس برآوردهای رسمی و گزارش نهادهای بینالمللی پایش اینترنت، خسارت روزانه این اختلالات به اقتصاد دیجیتال، صدها میلیارد تومان تخمین زده شد. کسبوکارهای آنلاین، بهویژه فعالان شبکههای اجتماعی، فروشگاههای خانگی و خدمات آنلاین، با افت شدید یا توقف کامل فعالیت مواجه شدند.
این شرایط، بهطور خاص بر مشاغل خرد، زنان سرپرست خانوار و کسبوکارهای مبتنی بر شبکههای اجتماعی اثر منفی گذاشت و نگرانیها درباره بیکاری پنهان و کاهش تابآوری اقتصادی را افزایش داد.
در این میان اتمام سریع بستهها، نبود اطلاعرسانی شفاف و پاسخگویی محدود اپراتورها، به شکلگیری بحران اعتماد میان کاربران انجامید. هرچند وعدههایی برای تمدید یا جبران بستههای آسیبدیده مطرح شد، اما کارشناسان معتقدند نبود سازوکار حقوقی مشخص برای جبران خسارت کاربران و کسبوکارها همچنان یک خلأ جدی است.
خاموشی گسترده اینترنت در زمستان ۱۴۰۴، صرفاً یک قطعی ناگهانی نبود، بلکه تجربهای پرهزینه برای کاربران، کسبوکارها و زیرساختهای اقتصادی کشور به شمار میرود. پدیده اتمام سریع حجم اینترنت، نتیجه همزمان اختلالات فنی، تغییرات مدیریتی و فشار بیسابقه بر شبکه بود.
کارشناسان تأکید دارند که شفافیت در محاسبه تعرفهها، تقویت سامانههای تفکیک ترافیک، پاسخگویی اپراتورها و تدوین سازوکارهای جبران خسارت، از الزامات جلوگیری از تکرار چنین بحرانهایی است.
این رویداد نشان داد اینترنت، نقشی فراتر از یک ابزار ارتباطی در اقتصاد و زندگی روزمره ایفا میکند و هرگونه اختلال گسترده در آن، میتواند پیامدهایی بلندمدت برای توسعه دیجیتال کشور به همراه داشته باشد.
۲۲۷۲۲۷
شاید باورش سخت باشد؛ اما در آیندهای نزدیک، توالتها با بهرهگیری از سیستمهای هوش مصنوعی قادر خواهند بود تا با تحلیل فضولات انسانی، اطلاعات زیادی در زمینه سلامت افراد در اختیارشان قرار دهند.
به دنبال بروز مشکل در ارائه خدمات برخی بانکها از صبح امروز شنبه (23 خردادماه)، پیگیریهای سیتنا نشان میدهد عامل اختلال در خدمات الکترونیکی برخی بانکهای کشور، بروز مشکلات زیرساختی در شرکت ملی خدمات انفورماتیک است؛ مشکلی که از ساعات ابتدایی امروز آغاز شده و تلاش برای رفع آن ادامه دارد.
براساس گزارشهای منتشر شده، یوتیوب بیش از ۷۵ کانال ایرانی متعلق به نهادهای رسمی، رسانهها و اشخاص را حذف کرده است.
پیامرسانهای ایرانی طی سالهای اخیر با حمایتهای گسترده دولتی و رشد قابل توجه تعداد کاربران، به بخشی از زیستبوم ارتباطی کشور تبدیل شدهاند. با این حال، افزایش تعداد کاربران لزوما به معنای رضایت عمومی نیست. بررسی گزارشهای رسانهای، اظهارات کارشناسان و تجربه کاربران نشان میدهند که این پیامرسانها همچنان با چالشهایی در حوزه اعتماد عمومی، امنیت و حریم خصوصی، کیفیت خدمات، رقابتپذیری فنی و پایداری زیرساخت مواجهاند؛ چالشهایی که مانع از تبدیل شدن آنها به جایگزینی کامل برای نمونههای جهانی شده است.
Δ