دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان؛ فراخوان ویژه برای نسل Z

به گزارش خبرنگار مهر، شادی جمیلی، رئیس دبیرخانه دائمی جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان، در نشست خبری برگزاری دهمین دوره جشنواره که صبح امروز در دانشگاه تهران برگزار شد، گفت: جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان از سال ۱۳۹۵ آغاز به کار کرده است و از همان ابتدا فعالیت خود را در حوزه‌های علوم پایه دنبال کرده و در آینده نیز قرار است با همین رویکرد در این حوزه‌ها ادامه پیدا کند.

وی ادامه داد: جشنواره هر سال در سه بخش اصلی برگزار می‌شود: ایده‌پردازان، کسب‌وکارهای نوپا و استاد نمونه جوان.

رئیس دبیرخانه دائمی جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان افزود: در بخش ایده‌پردازان و کسب‌وکارهای نوپا، متقاضیان ایده‌ها و طرح‌های خود را از طریق پرتال جشنواره ارسال می‌کنند و در بخش استاد نمونه جوان نیز اساتید، رزومه و سوابق علمی و پژوهشی خود را در سامانه ثبت می‌کنند.

وی گفت: پس از پایان ثبت‌نام، آثار و سوابق توسط داوران و اساتید برجسته دانشگاه‌های کشور بررسی و ارزیابی می‌شود و در نهایت، برگزیدگان در مراسم اختتامیه جشنواره که در آذرماه و هم‌زمان با هفته پژوهش و فناوری وزارت علوم برگزار می‌شود، معرفی خواهند شد.

شرایط سنی شرکت در جشنواره اعلام شد

جمیلی درباره شرایط سنی شرکت‌کنندگان اظهار کرد: بازه سنی جشنواره ۱۸ تا ۴۴ سال است. فردی که به‌عنوان ایده‌پرداز اصلی و مسئول تیم معرفی می‌شود، حتماً باید در این بازه سنی قرار داشته باشد. اعضای تیم نیز باید حداقل ۱۸ سال سن داشته باشند؛ با این حال، اگر در یک تیم افرادی با سن بالاتر از ۴۴ سال حضور داشته باشند، مانعی برای شرکت تیم وجود نخواهد داشت.

وی افزود: تمرکز اصلی شرایط سنی بر ایده‌پرداز اصلی و مسئول تیم است.

«نوآوران نسل آینده»؛ رویکرد ویژه دهمین دوره جشنواره

رئیس دبیرخانه دائمی جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان ادامه داد: هر سال جشنواره یک رویکرد ویژه را در کنار سایر حوزه‌های علوم پایه دنبال می‌کند. در سال گذشته، این رویکرد به موضوع مشکلات و چالش‌های حوزه معدن اختصاص داشت و در سال‌های پیش از آن نیز موضوعاتی همچون کرونا، هوش مصنوعی، محیط زیست و سایر مسائل روز مورد توجه قرار گرفته بود.

جمیلی خاطرنشان کرد: امسال، با توجه به مطرح بودن موضوع نسل Z و روندهای نوآورانه مرتبط با نسل جدید، تصمیم گرفته‌ایم رویکرد ویژه جشنواره را با عنوان «نوآوران نسل آینده» دنبال کنیم.

وی ادامه داد: در این بخش، از نوجوانان و جوانان ۱۴ تا ۲۳ سال دعوت می‌کنیم تا به‌صورت فردی، ایده‌های خود را در قالب پایان‌نامه، طرح پژوهشی یا حتی یک ایده اولیه و خلاقانه برای ما ارسال کنند.

وی گفت: هدف این است که فضایی فراهم شود تا هر آنچه در ذهن و تخیل این نسل وجود دارد و می‌تواند به یک ایده نوآورانه تبدیل شود، امکان ارائه و بررسی داشته باشد. در نهایت نیز امیدواریم در مراسم اختتامیه، ۱۰ نفر از برگزیدگان این بخش را انتخاب و از آنها حمایت ویژه کنیم.

یک میلیارد تومان؛ جایزه رتبه نخست بخش کسب‌وکارهای نوپا

جمیلی درباره جوایز و حمایت‌های مالی جشنواره تصریح کرد: در بخش کسب‌وکارهای نوپا یا استارت‌آپ‌ها، کسب‌وکارهایی که سابقه فعالیت آنها کمتر از سه سال و نیم باشد، می‌توانند در جشنواره شرکت کنند.

وی افزود: جوایز این بخش شامل یک میلیارد تومان برای رتبه اول، ۷۰۰ میلیون تومان برای رتبه دوم، ۶۰۰ میلیون تومان برای رتبه سوم و ۵۰۰ میلیون تومان برای رتبه چهارم است.

وی ادامه داد: در بخش ایده‌پردازان نیز حدود ۱۰ ایده به‌عنوان ایده‌های برگزیده انتخاب خواهند شد که هر یک از آنها ۳۰۰ میلیون تومان اعتبار حمایتی دریافت خواهند کرد.

رئیس دبیرخانه دائمی جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان گفت: در بخش استاد نمونه جوان، دو استاد به‌عنوان برگزیده انتخاب می‌شوند و هر یک ۵۰۰ میلیون تومان جایزه دریافت خواهند کرد. همچنین در بخش رویکرد ویژه «نوآوران نسل آینده»، ۱۰ جایزه ۶۰ میلیون تومانی در نظر گرفته شده است.

وی افزود: تیم‌هایی که دارای عضو بین‌الملل باشند، به ازای حضور هر عضو بین‌الملل، از افزایش ۲۰۰ درصدی اعتبار حمایتی نسبت به مبلغ اختصاص‌یافته به تیم برخوردار خواهند شد.

حمایت‌های جشنواره وام نیست

در ادامه ناصر غلامی، دبیر کمیته مدیریت برنامه‌ریزی دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان و مدیرعامل بنیاد حامیان دانشگاه تهران، گفت: جشنواره با رویکرد حمایت از جوانان مستعد و تقویت جایگاه علوم پایه برگزار می‌شود.

وی افزود: افرادی که در جشنواره به‌عنوان برگزیده انتخاب می‌شوند، هیچ‌گونه تعهد مالی در قبال حمایت‌های دریافت‌شده ندارند و این حمایت‌ها برای آنها بدهی ایجاد نمی‌کند. این گرنت‌ها وام نیستند و هیچ‌گونه سفته یا چکی نیز از برگزیدگان دریافت نمی‌شود.

غلامی ادامه داد: حمایت‌های جشنواره کاملاً حمایتی است و با هدف توانمندسازی و حمایت از جوانان مستعد در حوزه علوم پایه ارائه می‌شود.

توجه به نسل نوجوان برای آینده علوم پایه

وی با اشاره به حمایت از نسل نوجوان در سال جاری گفت: توجه به این گروه اهمیت زیادی دارد؛ چراکه آینده علوم پایه کشور به میزان علاقه‌مندی و انگیزه نسل جدید برای ورود به این حوزه‌ها وابسته است.

وی افزود: در کمیته مدیریت و برنامه‌ریزی جشنواره موضوعات مختلفی در این زمینه مطرح شده است. یکی از محورهای مورد بررسی این است که چگونه می‌توان نقش جشنواره را در حوزه آموزش و ترویج علوم پایه پررنگ‌تر کرد تا در سال‌های آینده، دانش‌آموزان انگیزه و علاقه بیشتری نسبت به رشته‌های علوم پایه پیدا کنند.

غلامی ادامه داد: طی یکی دو سال گذشته اقداماتی نیز در این زمینه انجام شده است. از سال گذشته چندین رویداد با عنوان «شب علم» در پارک ملت، برج میلاد، برخی فضاهای عمومی و همچنین دانشگاه‌ها برگزار شده است.

وی گفت: در این برنامه‌ها با مشارکت تعدادی از برگزیدگان جشنواره، انجمن‌های علمی و کانون‌های دانشجویی، تلاش شده است اهمیت علوم پایه به زبان ساده و از طریق فعالیت‌ها و آزمایش‌های جذاب به عموم مردم معرفی شود.

وی افزود: برای مثال، در یکی از این رویدادها با استفاده از تلسکوپ، امکان رصد ماه برای مردم فراهم شد. شاید رصد ماه در نگاه اول یک فعالیت ساده به نظر برسد، اما همین تجربه ساده می‌تواند برای یک کودک یا نوجوان بسیار اثرگذار باشد و به او نشان دهد که فیزیک در زندگی واقعی و در دنیای پیرامون ما چه کاربردی دارد.

غلامی خاطرنشان کرد: هدف از برگزاری چنین برنامه‌هایی این است که جشنواره بتواند علاوه بر حمایت مستقیم از جوانان، در زمینه ترویج فرهنگ توجه و حمایت از علوم پایه نیز اثرگذار باشد.

وی گفت: در نهایت امیدواریم بتوانیم یک جریان و نهضت عمومی برای حمایت از جوانان مستعد ایجاد کنیم؛ به‌گونه‌ای که سایر شرکت‌ها، مجموعه‌ها، سازمان‌ها و علاقه‌مندان نیز ترغیب شوند در حمایت از استعدادهای جوان کشور مشارکت کنند؛ چه در حوزه علوم پایه و چه در سایر رشته‌های علمی.

حمایت از علوم پایه برای حفظ سرمایه‌های انسانی ضروری است

در ادامه یاسر عبدی، دبیر دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان، با اشاره به برگزاری این جشنواره گفت: این جشنواره بر علوم پایه تمرکز دارد و از این حوزه حمایت می‌کند. علوم پایه زمینه‌ساز پیشرفت علمی و صنعتی کشور است و هرچه کشورها بیشتر از ظرفیت‌های علوم پایه بهره بگیرند، مسیر توسعه و پیشرفت علمی و صنعتی آنها هموارتر خواهد شد.

وی ادامه داد: یکی از پیامدهای توجه ناکافی به علوم پایه، مهاجرت نخبگان این حوزه به کشورهای توسعه‌یافته است. بنابراین، باید حمایت از علوم پایه را در کشور جدی بگیریم و برای حفظ و تقویت سرمایه‌های انسانی این حوزه برنامه‌ریزی کنیم.

عبدی با اشاره به رشته‌های مشمول جشنواره اظهار کرد: رشته‌هایی مانند فیزیک، شیمی، ریاضی و علوم کامپیوتر از جمله رشته‌های علوم پایه هستند و جشنواره از طرح‌ها و ایده‌های ارائه‌شده در این حوزه‌ها حمایت می‌کند تا بتوانیم زمینه‌ای برای پیشرفت و توسعه کشور در آینده فراهم کنیم.

وی افزود: امسال جشنواره با محوریت نسل زد و هوش مصنوعی برگزار می‌شود و تلاش کرده‌ایم به‌درستی به این حوزه‌ها نیز بپردازیم.

وی ادامه داد: در دهمین دوره جشنواره، جلساتی با رؤسای دانشکده‌ها و انجمن‌های علمی علوم پایه برگزار کردیم تا جشنواره را بیشتر معرفی کنیم و از نظرات و دیدگاه‌های پیشکسوتان این حوزه بهره‌مند شویم.

دعوت از پیشکسوتان علوم پایه برای معرفی دانشمندان جوان

عبدی گفت: یکی از ابتکارات امسال، مکاتبه با پیشکسوتان علوم پایه و دریافت نظرات آنها بود. همچنین از این افراد خواستیم دانشمندان جوان این حوزه را معرفی کنند تا از آنها برای حضور در جشنواره دعوت شود.

وی افزود: داوران جشنواره نیز از میان استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها انتخاب شده‌اند و ارزیابی طرح‌ها و ایده‌ها را بر عهده خواهند داشت.

وی با اشاره به حمایت بخش خصوصی از جشنواره گفت: جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان با حمایت بخش خصوصی برگزار می‌شود. از بنیاد جمیلی نیز قدردانی می‌کنیم که از این ایده‌ها حمایت مالی می‌کند.

ارسال آثار تا پایان مهرماه ادامه دارد

در ادامه صمد نژاد ابراهیمی، دبیر علمی دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان، گفت: امسال به‌عنوان دبیر کمیته علمی این جشنواره انتخاب شدم. این جشنواره یکی از جشنواره‌های معتبر معاونت پژوهشی وزارت علوم است و در آن شاهد یکی از منظم‌ترین دبیرخانه‌ها هستیم.

وی افزود: در بخش علمی، تلاش کرده‌ایم از استادان شاخص حوزه‌های مختلف علوم پایه در کمیته علمی استفاده کنیم. همچنین در حوزه سیاست‌گذاری، حضور دکتر کمره‌ای که از افراد شناخته‌شده این حوزه هستند، برای جشنواره بسیار ارزشمند بوده و وجود ایشان موجب غنای این جشنواره است.

دبیر علمی جشنواره با اشاره به روند دریافت و داوری طرح‌ها اظهار کرد: فراخوان جشنواره منتشر شده و علاقه‌مندان تا پایان مهرماه فرصت دارند درخواست‌های خود را ارسال کنند. پس از پایان مهلت ثبت‌نام، درخواست‌ها تجمیع و فرآیند داوری آغاز خواهد شد.

وی ادامه داد: برای هر ایده، دو تا سه داوری انجام می‌شود و در صورت نیاز، از استادان و متخصصان بخش صنعتی نیز برای ارزیابی طرح‌ها استفاده خواهیم کرد.

کاهش استقبال از علوم پایه نیازمند توجه بیشتر است

در پایان محمود کمره‌ای، رئیس جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان، با اشاره به کاهش استقبال جوانان از رشته‌های علوم پایه گفت: یکی از دلایل این مسئله، تصور جوانان درباره ورود سریع‌تر به بازار کار و دستیابی به درآمد بیشتر در برخی رشته‌هاست. در حالی که علوم پایه، زیربنای توسعه فناوری، اقتدار علمی و تولید محصولات مورد نیاز کشور است و باید توجه بیشتری به این حوزه شود.

وی افزود: متأسفانه در کشور گاهی انتظار داریم فعالیت‌های علمی در کوتاه‌ترین زمان به نتیجه برسد، در حالی که علوم پایه برای رسیدن به دستاوردهای خود به زمان و سرمایه‌گذاری نیاز دارد. بنابراین لازم است مسئولان و تصمیم‌گیران حوزه بودجه و سیاست‌گذاری، حمایت بیشتری از علوم پایه داشته باشند.

وی با اشاره به برگزاری دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان اظهار کرد: این جشنواره با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور برگزار می‌شود و استادان و متخصصان رشته‌های علوم پایه در بخش‌های مختلف داوری و اجرای آن مشارکت دارند. به همین دلیل، جشنواره را می‌توان متعلق به جامعه دانشگاهی کشور دانست.

کمره‌ای ادامه داد: امسال با اضافه شدن بخش ایده‌پردازان جوان، دامنه مخاطبان جشنواره گسترده‌تر شده و جوانان ۱۴ تا ۲۳ ساله می‌توانند ایده‌های خود را برای حل مسائل مختلف ارائه کنند. این ایده‌ها پس از ارزیابی از نظر خلاقیت، نوآوری و امکان استخراج راهکارهای عملی بررسی می‌شوند و از برگزیدگان حمایت خواهد شد.

وی یکی از اهداف مهم جشنواره را ایجاد امید و انگیزه در میان جوانان دانست و گفت: حمایت از ایده‌های خلاقانه می‌تواند به ایجاد کسب‌وکار، اشتغال و حل بخشی از مشکلات کشور کمک کند. ذهن جوانان سرشار از ایده‌هایی است که می‌توان از آنها برای حل مسائل کشور استفاده کرد و نباید این ظرفیت نادیده گرفته شود.

وی تأکید کرد: علوم پایه باید به فناوری و صنعت متصل شود. در حال حاضر شکاف قابل توجهی میان فعالیت‌های صرفاً علمی و نیازهای بازار کار، صنعت و فناوری وجود دارد و باید با برگزاری چنین جشنواره‌هایی و ایجاد ارتباط میان دانشگاه، صنعت و جامعه، این فاصله کاهش یابد.

تلاش برای توسعه ارتباطات بین‌المللی جشنواره

کمره‌ای با اشاره به رویکرد بین‌المللی جشنواره گفت: از دوره‌های گذشته تلاش‌هایی برای توسعه ارتباطات علمی بین‌المللی و همکاری با کشورهای اسلامی و منطقه آغاز شده بود، اما تحولات و درگیری‌های سال گذشته، توسعه این بخش را تحت تأثیر قرار داد. امیدواریم با بهبود شرایط، فعالیت‌های بین‌المللی جشنواره در سال آینده گسترش پیدا کند.

وی همچنین درباره روند حمایت از برگزیدگان گفت: جشنواره صرفاً به معرفی و اهدای جایزه محدود نمی‌شود و پس از اختتامیه نیز ارتباط با برگزیدگان و حمایت از آنها ادامه پیدا می‌کند تا بتوانند ایده‌های خود را به مرحله اجرا و محصول برسانند.

وی در ادامه با اشاره به افزایش حضور پژوهشگران و اعضای هیئت علمی در جشنواره گفت: تعداد شرکت‌کنندگان دارای مدرک دکتری و پژوهشگران پسادکتری در دوره‌های اخیر افزایش یافته است. همچنین امسال ۲۸ درخواست برای بخش استاد نمونه جوان دریافت شده، اما تاکنون فردی انتخاب نشده است؛ چراکه معیارهای جشنواره صرفاً به داشتن پرونده علمی قوی محدود نمی‌شود.

وی افزود: استاد نمونه جوان باید علاوه بر توانمندی علمی و داشتن پرونده پژوهشی قوی، فعالیت و ایده‌هایی داشته باشد که بتواند در رفع نیازهای کشور، ایجاد اشتغال و ارتباط علم با جامعه و بازار کار مؤثر باشد. به همین دلیل ممکن است در برخی سال‌ها فردی واجد تمامی این معیارها نباشد و انتخابی در این بخش صورت نگیرد.

وی در پایان تأکید کرد: آمارها و تجربه دوره‌های مختلف جشنواره نشان می‌دهد که علوم پایه همچنان به توجه و حمایت بیشتری نیاز دارد و مسئولان کشور باید برای تقویت این حوزه برنامه‌ریزی کنند. مهم این است که ایده‌های جوانان به جای آنکه به ناامیدی منجر شوند، به محصول، کسب‌وکار و راهکاری برای رفع نیازهای کشور تبدیل شوند.

کمره‌ای همچنین از تمدید زمان ارسال آثار به دهمین جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان خبر داد و گفت: مهلت ارسال پیش از این تا ۱۵ مهرماه عنوان شده بود که تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ تمدید شد.