روایت نادیده‌های جنگ در تئاتر؛ بر جانبازان اعصاب و روان چه می‌گذرد؟

میثم شمسیان نویسنده و کارگردان نمایش «بر موج دلدار» که قرار است در تالار محراب روی صحنه برود، درباره روند نگارش این اثر و موضوعی که به آن می‌پردازد، به خبرنگار مهر گفت: ایده اولیه شکل‌گیری نمایشنامه «بر موج دلدار» از دغدغه‌ای انسانی شکل گرفت؛ دغدغه‌ای درباره آدم‌هایی که بخشی از زندگی و آرامش خود را برای دفاع از سرزمین و مردم‌شان گذاشتند اما گاهی آنچه بر آنها گذشته، کمتر دیده و شنیده شده است. لازم به ذکر است این ایده مستند و واقعی بود که توسط دوست مرحومم، هنرمند فقید بهرام کاظمی به بنده منتقل شد و قبل از فوت ایشان قرار بود هر ۲ با هم این نمایشنامه را نگارش کنیم که متاسفانه ایشان عمرشان کفاف نداد و قبل از پایان نگارش نمایشنامه به رحمت خداوند رفت.

وی ادامه داد: بنده به حرمت و برای شادی روح این دوست به نگارش ادامه دادم و تلاش کردم این نمایش به اجرا برود چون سوژه اصلی توسط این دوست کشف شده بود و حتی چند باری با وی صحبت کرده بود. من فقط بعد از ملاقات با این جانباز اعصاب و روان اقدام به نگارش و کامل کردن این نمایشنامه کردم.

کارگردان «بر موج دلدار» توضیح داد: در روند نگارش نمایشنامه، برای من مهم بود که جانباز اعصاب و روان را نه صرفاً به عنوان یک «قهرمان جنگ» و نه فقط به عنوان یک فرد آسیب‌دیده، بلکه به عنوان انسانی با احساسات، خاطرات، دلتنگی‌ها، ترس‌ها و آرزوهای خودش ببینم. انسانی که جنگ برای او با پایان یافتن میدان نبرد تمام نشده و شاید سال‌ها بعد، در ذهن و زندگی‌اش همچنان ادامه داشته باشد.

شمسیان اظهار کرد: «بر موج دلدار» تلاش می‌کند به بخش کمتر دیده‌شده‌ای از زندگی این آدم‌ها نزدیک شود؛ به رنج‌هایی که گاهی در سکوت اتفاق می‌افتد و به خانواده‌هایی که در کنار آنها با این زخم‌های پنهان زندگی می‌کنند.

وی تأکید کرد: در نگارش نمایشنامه سعی کردم از شعار فاصله بگیرم و بیشتر به انسان و موقعیت دراماتیک او نزدیک شوم. برای من مهم بود که تماشاگر ابتدا با یک انسان روبه‌رو شود، با او همدلی کند، دردش را بفهمد و بعد به مفهوم جانبازی و تبعات جنگ برسد.

این هنرمند تئاتر درباره انگیزه خود از اجرای «بر موج دلدار» یادآور شد: انگیزه‌ایم این بود که بتوانیم از طریق تئاتر، بخشی از ناگفته‌های زندگی جانبازان اعصاب و روان را به زبان هنر بیان کنیم و شاید باعث شویم مخاطب بعد از پایان نمایش، برای لحظاتی بیشتر به این آدم‌ها، خانواده‌هایشان و رنج‌های خاموششان فکر کند. «بر موج دلدار» برای من فقط یک نمایش درباره جنگ نیست؛ روایت انسان‌هایی است که جنگ را پشت سر گذاشته‌اند اما خاطرات و آثار آن هنوز در وجودشان موج می‌زند.

شمسیان درباره چالش‌هایی که برای تولید این نمایش با توجه به شرایط اقتصادی موجود با آنها مواجه بود، توضیح داد: طبیعتا تولید یک اثر نمایشی در شرایط اقتصادی امروز کار ساده‌ای نیست. افزایش هزینه‌های تولید، دکور، لباس، تبلیغات و سایر هزینه‌های اجرایی، کار تئاتر را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است. از طرف دیگر، می‌دانیم که در شرایط اقتصادی موجود، تماشاگر هم با دغدغه‌های مختلفی روبه‌روست و شاید رفتن به تئاتر در اولویت‌های اولیه زندگی او نباشد.

وی افزود: از همان ابتدا تلاش کردیم اجازه ندهیم مشکلات اقتصادی، اصل شکل‌گیری و اجرای این نمایش را تحت‌الشعاع قرار دهد. «بر موج دلدار» برای ما صرفاً یک پروژه تولیدی نبود؛ موضوع نمایش و دغدغه‌ای که پشت آن وجود داشت، انگیزه اصلی ادامه مسیر بود.

کارگردان «بر موج دلدار» یادآور شد: در طول تولید، سعی کردیم با مدیریت منابع، کاهش هزینه‌های غیرضروری و همراهی و همدلی عوامل، روند تولید را پیش ببریم. واقعیت این است که در بسیاری از مراحل، چیزی که به ما انرژی و امکان ادامه دادن داد، نگاه حرفه‌ای و همراهی اعضای گروه بود. همه می‌دانستیم که با چه شرایطی مواجه هستیم،حتی در حین تمرین ها با جنگ روبه‌رو شدیم اما انگیزه گرفتیم که به افتخار شهدا ، ایثارگران و جانبازان جنگ رمضان هم که شده ادامه دهیم و سنگر جبهه فرهنگی را خالی نکنیم در عین حال معتقد بودیم بعضی موضوعات را نمی‌توان فقط به دلیل دشواری‌ها و سختی ها کنار گذاشت.

وی در ادامه تصریح کرد: تئاتر همیشه در شرایط ایده‌آل شکل نگرفته است. اتفاقا در دوره‌هایی که جامعه با مشکلات بیشتری مواجه است، هنر می‌تواند نقش مهم‌تری داشته باشد؛ چون می‌تواند درباره انسان، رنج، امید و مسائل اجتماعی با مردم گفتگو کند. بنابراین تلاش ما این بود که با وجود تمام محدودیت‌ها، کیفیت اثر را قربانی شرایط اقتصادی نکنیم و تا جایی که امکان داشت، با امکانات موجود بهترین نتیجه را به دست بیاوریم. شاید این مسیر آسان نبود اما باور داشتیم که «بر موج دلدار» باید به صحنه برسد و این باور، مهم‌ترین نیروی محرک ما برای به پایان رساندن مسیر تولید بود.

شمسیان درباره ضرورت اجرای «بر موج دلدار» در شرایط امروز، تأکید کرد: معتقدم اجرای «بر موج دلدار» در زمان حاضر، بیش از هر چیز به ضرورت دوباره دیدن و شنیدن انسان‌هایی برمی‌گردد که بخشی از بهترین سال‌های زندگی‌شان را در جنگ و دفاع از کشور سپری کرده‌اند. و جنگ اخیر بیشتر به این تفکر صحه گذاشت که مسیر ما درست است. موضوع جانبازان اعصاب و روان، موضوعی مربوط به گذشته نیست. بسیاری از زخم‌های جنگ دیده نمی‌شوند و حتی با گذشت سال‌ها، می‌توانند همچنان در زندگی فرد و خانواده او حضور داشته باشند. شاید امروز بیش از هر زمان دیگری لازم باشد درباره این زخم‌های پنهان با زبان هنر صحبت کنیم؛ نه از سر شعار و نه صرفاً با نگاه قهرمان‌سازی، بلکه از زاویه انسان و زندگی.

این هنرمند تئاتر اظهار کرد: فکر می‌کنم در جامعه امروز، با تمام دغدغه‌ها و مشکلاتی که مردم با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کنند، هنر می‌تواند فرصتی برای مکث کردن باشد؛ برای اینکه چند ساعت از هیاهوی روزمره فاصله بگیریم و به انسان، رنج او و مسئولیت اجتماعی خودمان فکر کنیم. بنابراین اجرای این نمایش برای ما صرفاً بازگشت به یک موضوع تاریخی نیست؛ تلاشی است برای اینکه نشان دهیم بعضی زخم‌ها با گذشت زمان از بین نمی‌روند و بعضی آدم‌ها هنوز نیاز دارند دیده و شنیده شوند.

شمسیان در پایان یادآور شد: شاید مهم‌ترین انگیزه ما این باشد که «بر موج دلدار» بتواند این سؤال را در ذهن تماشاگر ایجاد کند که بعد از تمام شدن جنگ، با انسان‌هایی که جنگ هنوز در ذهن و روحشان ادامه دارد، چه کرده‌ایم و چه مسئولیتی در قبال آنها داریم.

نمایش «بر موج دلدار» از ۷ مهر ساعت ۱۹:۳۰ در تالار محراب روی صحنه می‌رود. در این نمایش شهروز مازندرانی، سمیه صباغی، ناصر عزتی، متینه مهدوی، حمید احمدی، حامد اکبری‌وفا، متین کریمی، نازنین خانی، سیده سایان موسوی، مرتضی فیروزآبادی، به عنوان بازیگر حضور دارند.

سید پارسا امیراحدی و آی‌سودا سعیدی بازیگران خردسال این نمایش هستند.