مردمی که مبتلای امام حسین (ع) شدند؛ بازخوانی نوحه‌های قدیمی در «دچار»

ابوالقاسم رحمانی تهیه‌کننده ویژه‌برنامه «دچار» با تشریح رویکرد این برنامه در انتخاب سوژه‌های مردمی و چهره‌های فرهنگی و هنری به خبرنگار مهر گفت: تلاش کردیم روایت‌هایی از آدم‌های معمولی جامعه را به تصویر بکشیم تا مخاطب بتواند خود را در این روایت‌ها ببیند و میان خود و سوژه فاصله‌ای احساس نکند.

رحمانی درباره انتخاب عنوان «دچار» اظهار کرد: اسم «دچار» حاصل تفأل به اشعار و دیوان‌های متعدد بود. بارها با این اسم مواجه شدیم و در نهایت انتخاب شد و مورد تایید دوستان تصمیم‌گیر نیز قرار گرفت. به نظر خودمان هم اسم خوب و مرتبطی با فضای کلی برنامه بود.

وی افزود: در هر ۲ فصل، «دچار» به معنای ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) در همه شئون زندگی است. سوژه‌هایی که در برنامه حاضر بودند، چه در فصل نخست و چه در فصل دوم، ابتلا به اباعبدالله (ع) را در حرفه، تخصص و توانمندی خود نشان می‌دادند و درباره تمام کسانی که در برنامه روایت شدند نیز این ابتلا در وجوه مختلف زندگی جاری بود.

این تهیه‌کننده ادامه داد: مشخصاً هدف ما همین بود که روایت‌ها، اتفاقات و محتواهایی را مطرح کنیم و به تصویر بکشیم که ماحصل آنها ابتلا به حضرت سیدالشهدا (ع) باشد. در فضاهای مختلف فرهنگی، هنری و تاریخی نیز همین هدف را دنبال کردیم؛ چه در انتخاب شعرها، چه در روایت سوژه‌ها، چه در روایت تاریخ و چه در بازخوانی نوحه‌های قدیمی.

رحمانی تصریح کرد: حتی در بخش تاریخ ایران، روایت پادشاهان، تصمیم‌گیران و چهره‌های شاخص تاریخ کشورمان را داشتیم که با وجود جایگاه‌های رفیع و موقعیت‌های خاص اجتماعی و سیاسی، ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) باعث ماندگاری وجوه دیگری از شخصیت آنها شده و اثرات ویژه‌ای بر تصمیم‌گیری‌ها و زندگی‌شان گذاشته بود.

وی در ادامه درباره حضور سوژه‌های مردمی در «دچار» گفت: اینکه از سلبریتی‌ها فاصله بگیریم و سراغ آنها نرویم، چندان هم اتفاق خوبی نیست. سلبریتی به هر حال الگو و مورد اقبال بخش قابل توجهی از جامعه است و سخنی که از زبان یک چهره شاخص شنیده می‌شود یا تجربه زیسته‌ای که او برای مخاطب روایت می‌کند، طبیعتاً می‌تواند مورد اعتماد و اقبال بیشتری قرار بگیرد.

رحمانی افزود: در فصل اول «دچار» این مسیر را رفتیم و در شش قسمت، شش چهره شاخص و سلبریتی داشتیم. اما در فصل دوم، با وجود اینکه برنامه تهی از چهره و سلبریتی نبود، تلاش کردیم شکل استفاده از این ظرفیت را تغییر دهیم.

وی ادامه داد: در بخش کتابخوانی برنامه، چهره‌هایی مانند یاسین حجازی، المیرا شریفی‌مقدم، ایوب آقاخانی، شهرزاد کمال‌زاده، آزیتا ترکاشوند، مهدی ماهانی، زهرا داوودنژاد و ابراهیم امینی حضور داشتند که هرکدام در حوزه فعالیت خود چهره‌های شاخصی هستند. با وجود حضور این افراد، به جای اینکه روایت‌های آنها از تجربیات زیسته و روایت‌های امام‌حسینی‌شان را بشنویم، آنها را به سمت موضوع دیگری که دغدغه خودمان بود، یعنی کتاب و کتابخوانی، هدایت کردیم.

این تهیه‌کننده اضافه کرد: تلاش کردیم به مخاطب بگوییم کتاب بخواند و سراغ رمان‌های مذهبی، داستان‌های مذهبی و روایت‌های مذهبی برود. در عین حال از ظرفیت این چهره‌ها برای بیشتر دیده شدن برنامه نیز استفاده کردیم.

رحمانی با اشاره به دلیل توجه «دچار» به سوژه‌های عمومی‌تر اظهار کرد: روایت‌های حسینی چهره‌ها و سلبریتی‌ها شنیده شده و مخاطب در جریان آنهاست. از طرف دیگر، مخاطبان خودشان هم چون سلبریتی نیستند، شاید شنیدن تجربیات زیسته چهره‌های عمومی‌تر و نزدیک‌تر به خودشان برای آنها باورپذیرتر باشد.

رحمانی تصریح کرد: نکته مهم‌تر این است که امام حسین (ع) فقط امام چهره‌ها و سلبریتی‌ها نیست، متعلق به آدم‌های معمولی هم است بنابراین سوژه عمومی، مردم عادی و مخاطب عادی نیز سهم خودشان را از این روایت‌ها و حضور در برنامه دارند و این برای ما بسیار ارزشمند بود.

وی با اشاره به بازخورد سوژه‌های مردمی گفت: بخش‌هایی از برنامه که بیشتر در فضای مجازی و رسانه‌ها دیده و وایرال شدند، الزاماً بخش حضور چهره‌ها و سلبریتی‌ها نبود بلکه سوژه‌های مردمی ما بیش از آنها در فضای مجازی و رسانه‌های مختلف دست‌به‌دست شدند.

این تهیه‌کننده درباره بازخوانی نوحه‌های قدیمی در «دچار» نیز گفت: در برنامه «دچار» ۱۶ قطعه قدیمی توسط علیرضا پوراستاد، حنیف طاهری و سیدامیر حسینی بازخوانی شد که به نظرم کار بسیار ارزشمندی بود.

رحمانی افزود: پوراستاد برای این کار بسیار زحمت کشید و این پروژه پژوهش بسیار سنگینی داشت. یک تیم حرفه‌ای از افرادی که در حوزه شعر و ادبیات صاحب‌نظر و پژوهشگر بودند و چهره‌های شناخته‌شده این حوزه محسوب می‌شدند، برای انتخاب اشعار قدیمی مورد استفاده قرار گرفتند. انتخاب اشعار بسیار زمان‌بر بود و ملودی‌ها، سازهای مختلف و جزئیات دیگر نیز نیازمند کار و بررسی زیادی بود.

وی تاکید کرد: هدف ما این نبود که «دچار» تبدیل به یک موزه شود. از این بازخوانی هدف مشخصی داشتیم، تلاش کردیم آنچه را که سنت، ریشه و اصالت ما در سوگواری حضرت اباعبدالله (ع) است، دوباره به مخاطب عرضه کنیم. سنتی که با وجود گذشت سال‌ها همچنان به دل می‌نشیند.

رحمانی ادامه داد: هنوز وقتی صدای حسین فخری، حاج اکبر ناظم و دیگر مداحان قدیمی را می‌شنویم، حال خاصی پیدا می‌کنیم و منقلب می‌شویم. تلاش کردیم این قطعات را با بازخوانی و استفاده از سیستم‌های امروزی‌تر و در حال‌وهوایی مدرن‌تر ارائه کنیم تا نشان دهیم دوره این مدل از نوحه و مداحی تمام نشده و همچنان مورد اقبال و جذاب است.

وی در پایان درباره این برنامه که از شبکه نسیم پخش شد، عنوان کرد: هدف دیگرمان این بود که نوعی تشویق و تسهیل برای بازگشت دوباره به آن سبک و سیاق ایجاد کنیم و از سوی دیگر، نسل جدید نیز با این مدل آشنا شود و آن را بشنود، البته با همان ظرافت‌های هنری که در بازخوانی قطعات رعایت شده است.