هوادار نیستید کاسب هم نباشید!/چرا نفرت‌پراکنی به امر ملی مجوز می‌گیرد؟

به گزارش خبرنگار مهر، ویدئویی از برنامه «جیمی جام» ابوطالب حسینی طی ۲ روز اخیر در شبکه های اجتماعی وایرال شده است که از مهمانش می پرسد «کدام یک از بازیکنان تیم ملی را دوست داری به قصد کشت بزنی؟» امیر علی‌اکبری کشتی گیر و مهمان برنامه کمی مات و مبهوت شده بعد می گوید که اصلا نمی داند چه کسانی در جام جهانی بازی می کنند. مجری می گوید که خودش هم نمی داند (انگار اهمیتی ندارد چه کسانی در تیم ملی باشند) چون دوستشان ندارد.

همین ویدئو کوتاه از برنامه ابوطالب حسینی در پلتفرم فیلم نت که برای جام جهانی تدارک دیده شده در فضای مجازی حسابی چرخید و برخی ضدوطن ها تحسینش کردند و برخی هم تقبیحش. ماجرا از این حیث عجیب است که در برنامه‌ای که قرار است فضایی فانتزی و طنازانه نسبت به جام جهانی داشته باشد اینقدر جدی، تلخ و غضب آلود نسبت به نمایندگان کشورمان در جام جهانی نفرت پراکنی شود.

ابوطالب حسینی استنداپ کمدین است و در همین برنامه افتتاحیه ای طنازانه با خبرهای جام جهانی دارد. در گپ هایش با مهمانان هم سعی دارد گفتگوهای متفاوتی به دور از کلیشه و در فضایی مفرح و خلاق رقم بزند. اما کاش نقدهایش به تیم ملی را هم در همین فضا و در کاری که بلد است جلو ببرد نه اینکه یک باره جدی شود و با ژست ضدملی با به اصطلاح معترضان همراهی کند. حسینی انتقاداتش را از همان قسمت اول در برنامه و در آیتم های مختلف هم به شکل شوخی و هم جدی بیان کرده است و همه می دانند نقد فنی ایرادی هم ندارد.

مثلا طرح این سوال که «شما از کی فهمیدی ایران هیچ وقت قرار نیست قهرمان جام جهانی باشه؟» در گزارش مردمی و در فضای برنامه ای فانتزی اگرچه زیرپوستی دلسرد کننده است اما اشکالی هم ندارد. یا شوخی های متعدد با سن و سال بازیکنان نقدی است که شاید وارد هم باشد یا دیگر مواردی که در پنج قسمت ابتدایی آمده است.

با این حال ساده اندیشی است که فکر کنیم آن جمله «تیم ملی را دوست ندارم»، صرفا قرار است یک حس شخصی و سلیقه ای باشد که یک مجری در تریبون رسمی برنامه اش می گوید بلکه موضعی جدی است که با بیان آن هم برنامه از طنز فاصله می‌گیرد و هم وارد بازتولید یک احساس جمعی خطرناک می‌شود؛ احساسی که این روزها بیش از هر چیز در فضای سیاسی و شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود یعنی نفرت‌پراکنی و همین دوقطبی هایی که شاهدش هستیم.

این جمله در شرایطی بیان می‌شود که همه می دانند تیم ملی با چه مشقت ها و چالش ها و تهدیدهایی و در پی چه شرایط جنگی ای به جام جهانی رفته است و جامعه از هر سو با شکاف‌ها و تنش‌های سیاسی و اجتماعی مواجه است.

در همه جای دنیا، برنامه‌های فوتبالی در آستانه چنین رویدادی، حتی اگر منتقد عملکرد یک تیم باشند، تلاش می‌کنند محتوایی از جنس امید، همدلی، غیرت ورزشی و حمایت از نمایندگان کشورشان خلق کنند زیرا تیم ملی، فراتر از هر نقد و گلایه‌ای، در آن لحظه حامل رؤیاها و هیجان میلیون‌ها نفر است.

هیچ‌کس مجبور نیست همه بازیکنان تیم ملی را دوست داشته باشد. هیچ‌کس موظف نیست از تصمیم‌های آنها دفاع یا از عملکردشان تمجید کند. نقد، مخالفت و حتی دلخوری بخشی از زیست اجتماعی و ورزشی است اما میان نقد کردن و نفرت‌پراکنی فاصله‌ای جدی وجود دارد.

به ویژه این روزها که فوتبال بیشتر قرار است علیه دوقطبی های داخلی و علیه دیاسپورای ضد وطنی خارج از کشورمان باشد. چندی پیش یکی از مجریان تلویزیون برخی بازیکنان زن را برای همراهی نکردن سرود ملی تهدید کرد و اگرچه این حرفش در راستای دفاع از وطن بود اما مدل اشتباهش به درستی از سمت خود داخلی ها و هر قشری نقد شد. حالا هم این جملات علیه تیم ملی همان قدر زشت و مذموم است که آن جملات!

کسی هم انتظار ندارد از این سوالات کلیشه ای «کدام بازیکن می‌تواند غافلگیرمان کند؟»، «به کدام بازیکن امیدوارید؟» یا «دوست دارید کدام بازیکن قهرمان جام شود؟» از مهمان پرسیده شود اما در روزگاری که جامعه به اندازه کافی خشم، طرد و دوقطبی را تجربه می‌کند، از یک برنامه فوتبالی انتظار می‌رود دست‌کم برای دقایقی به مخاطب یادآوری کند که هنوز می‌توان پشت یک تیم ایستاد، هنوز می‌توان امیدوار بود و اصلا فراتر از همان ماجرای فوتبال این روزها قرار است پشت نمایندگان کشورمان باشیم.

همان نکته‌ای که حمیدرضا صدر در کتاب تحسین‌شده‌ «روزی روزگاری فوتبال» از آن می گوید و اینکه چگونه فوتبال، ابزاری برای دفاع از حیثیت ملی و تسکین آلام جامعه در بزنگاه‌های تاریخی بوده است.

برخی از واکنش ها به موضع گیری شاذ ابوطالب حسینی این بود که شاید وی به تقویت غرور ملی و دفاع از حیثیت ملی از طریق حمایت از ملی پوشان فوتبال اعتقادی نداشته باشد، خب اشکالی ندارد اما اگر اعتقادی به این مسائل ندارد بهتر است از درآمد سوپر میلیاردی برنامه در پلتفرمی که تحت قوانین کشور کار می‌کند، هم بگذرد. نمی شود رویکردی یک بام و دوهوا داشت و هم در یک پلتفرم داخلی با اسپانسرهای میلیاردی تولید برنامه کرد و هم ژست منتقد گرفت و به اصطلاح با طیفی از معترضان همراه شد که مخاطب برنامه اش هم هستند و نمی‌خواهد از دستشان بدهد!

هرچند به فاصله یک روز بعد از پخش برنامه، ابوطالب حسینی در پی واکنش های انتقادی به صحبت هایش، بدون عذرخواهی جدی در پی جبران برآمد و گفت حرف هایش صرفا برای خندیدن بوده است. با این حال حتما او باهوش تر از آن است که نداند چنین سخنانی در فضای فعلی کشور چه بازتاب و تاثیری دارد.

اگرچه این یادداشت نقد برنامه نیست وگرنه می شد به قسمت اول برنامه و دیده شدن با حواشی هواداری که از طریق فحاشی وایرال شد نیز پرداخت.