گرد فرسودگی بر محله دولاب تهران

  ناصر امان، عضو شورای اسلامی شهر تهران در دویست و هشتاد و یکمین جلسه صحن شورا به ارائه گزارش مفصل محله گردی خود از محله دولاب در منطقه 14 اشاره کرد و گفت: اولین و مهم‌ترین ویژگی محله تاریخی و میراثی بودن این محله است. شاید بعضی از افرادی که با تهران زیادی آشنایی نداشته باشند؛ با فکر کردن به تاریخ تهران به یاد منطقه 12 بیفتند اما منطقه 14 در کنار مناطقه 12 از مناطق میراثی و تاریخی است اما جنبه غیرحاکمیتی تاریخی، یعنی جنبه مذهبی، مردمی و شخصیت‌پروری، به عکس منطقه 12 که تاریخ حکومتی و رسمی در ایران دارد. برخی از آثار این منطقه به 800 سال قبل تعلق دارد، هرچند برخی از آن‌ها از جمله دروازه معروف دولاب که یکی از 12 دروازه تهران بوده در همان اوایل دوران پهلوی تخریب شده اما بقعه متبرک امام‌زاده چهل‌تن، تکیه چال، مسجد کوچک، حمام دولاب و مسجد جامع‌بقیه‌الله بقایای تاریخ این محله مذهبی و تاریخی است که می‌توان از فرصت آن استفاده کرد. 

این عضو شورا بااشاره به جمعیت زیاد و متراکم بودن بافت محله و منطقه 14، گفت: حدود 500هزار نفر جمعیت محله است و حدود 27 هزار نفر از مردم منطقه در محله دولاب زندگی می‌کنند. هرچند تاریخی و میراثی بودن این محله از فرصت‌ها و مزیت‌های آن است اما متاسفانه بافت فرسوده و ریزدانه شرایط را تبدیل به تهدید کرده است. سابقه دیرینه و پایدار مذهبی و تدین و عشق به خاندان نبوت علیهم‌اسلام و همچنین مقاومت دربرابرکشف حجاب اجباری در دوران سیاه رضاخانی که آنطور که اهالی می‌گفتند، زنان این محله بیرون آمدن از خانه را تحریم کرده بودند. علاوه بر اینکه منطقه 14 یکی از خاستگاه‌های انقلاب اسلامی بوده، حضور مساجد، تکایا و حسینیه‌ها و شخصیت‌های فرزانه از قبیل مرحوم حاج اسماعیل دولابی، شهید‌آیت‌الله سعیدی که ( ما اولین خانه‌ای که آیت‌الله سعیدی از مشهد آمده و آنجا مستقر شده‌اند، را دیدیم)، شهید‌آیت‌الله اندرزگو، شهیدآیت‌الله محلاتی، محروم استاد طباطبایی، دکتر محمد معین، مرحوم استاد آیتی  و علی‌اکبر صنعتی که در این محله حضور داشتند آثار و برکات فرهنگی‌شان بر سر این محله و منطقه ادامه دارد. 

امانی با اشاره به اینکه این محله در ناحیه 4 منطقه 14 قرار دارد، اضافه کرد: در این ناحیه 3 محله دولاب،گذر پایین دولاب و محله عارف با جمعیت 66 هزار نفر وجود دارد. مهم‌ترین مشکل این محله بافت فرسوده است و طبق گفته مدیران محله و مردم 60 درصد بافت محله را تشکیل می‌دهد. منطقه در این مدت تلاش‌های زیادی کرده‌اند که بتوانند بافت فرسوده منطقه را نوسازی کنند. اخیرا هم حدود 20 پلاکی را با همکاری سازمان نوسازی به یک سرمایه‌گذار تحویل داده‌اند اما با توجه به حجم بافت فرسوده باید اقدامات اساسی‌تری صورت بگیرد به ویژه برای پلاک‌های ریزدانه که مردم و سرمایه‌گذاران تشویق بشوند تا زمینه نوسازی بافت فرسوده محله مهیا شود. 

این عضو شورا با بیان اینکه منطقه 14 سرانه فضای سبز کمی دارد، تاکید کرد: سرانه فضای سبز محله کم‌تر از یک متر است و تنها یک بوستان به نام آبان دارد. املاکی در سطح محله وجود دارد که امکان تبدیل به فضای سبز را دارد اما مشکلاتی در جهت تملک آن‌ها وجود دارد،  مثلا ملکی را اخیرا سازمان نوسازی تملک کرده اما می‌خواهد به بانک شهر واگذار کند. با توجه به کمبود سرانه‌های متعدد در اختیار شهرداری منطقه قرار داده و برخی از سرانه‌ها تامین شود. 

امانی ادامه داد: این محله 7 مسجد و 14 حسینیه و 144 شهید سرافراز دفاع مقدس دارد. نرخ بالای مردم مشارکت مردم در انتخابات و مناسبات مذهبی و ملی بیانگر عمق تعلقات مردم به اسلام و انقلاب و نظام است اما در رسیدگی به سرانه‌ها کوتاهی کردیم. تنها اتفاقات محلاتی که در این محله افتاده، یک سرای محله و یک مجموعه ورزشی شهدای دولاب که در دوره چهارم ساخته شده است. هیچ اتفاقی در این محله با وجود سوابقی که عرض کردم نیفتاده است. البته مردم از مجموعه شهدای دولاب استفاده می‌کنند و نرخ مجموعه ورزشی مطابق با مصوبه شورا است. زورخانه آن هم فعال است که اداره آن را به بخش خصوصی واگذار کرده‌اند. اصلا محله دولاب یکی از تعلق خاطر مردم بحث ورزش زورخانه‌ای بوده و مردم خیلی تعصب دارند. زمانی هم خودشان در اداره آن نقش دارند. شهرداری موضوع را بررسی کند که اگر امکان دارد، مدیریت آن به دست مردم جهت رضایتمندی آن‌ها باشد. 

این عضو شورا با اشاره به اداره امام‌زاده چهل‌تن به صورت هیئت امنایی درمحله دولاب با نظارت اداره اوقاف و حضور بقاع 6 شهید گمنام که البته یکی از آن‌ها شناسایی شده است؛ گفت: 11 سال است تکمیل ساخت این امام‌زاده با کمک ‌های مردمی در دستور کار قرار گرفته است اما معتمدین محله می‌گفتند طلب چند میلیاردی از شهرداری تهران دارند بابت زمین‌هایی که در اطراف این امام‌زاده تصرف کرده و به ایستگاه مترو و یا بوستان تبدیل کرده است و معتمدین حکم قضایی دارند. درخواست‌شان از شهرداری این است که برای تکمیل این مجموعه به آن‌ها کمک شود و مردم از آن خدمات فرهنگی دریافت کنند. 

امانی گفت: در این محله در روز بارندگی به دلیل روان شدن آب باران در انهار محله متاسفانه زباله و فاضلاب در کف خیابان جاری، بوی فاضلاب منتشر شده است. حیوانات موذی و موش‌ها مشخصا وجود دارند. شهرداری منطقه می‌گفت سه ماه است که در صدد جابه‌جایی پیمانکار محله هستند و این پیمانکار سه ماه است که سم نخریده و تله‌گذاری را انجام نداده است. زنجیره نظافت همچنان به صورت ناقص و ابتر ادامه دارد و نمی‌دانم شهرداری در این دوره چه زمانی می‌خواهد ماجرا را تمام کند و طرحی مورد رضایت مردم و مدیران شهرداری باشد،  اجرا کند. این روش فعلی جمع‌آوری و رفت و روب به گفته مدیران شهرداری خوب نیست. یکی دیگر از مشکلات بحث تیرهای برق مزاحم است. حدود 60 تیر برق در این محله شناسایی شده که باید جمع‌آوری شود. 

این عضو شورا با اشاره به نبود یک بازارچه میدان میوه و تره‌بار در محله دولاب گفت که؛ این موضوع سبب سد معبر وانتی‌های حامل میوه شده و باید برای آن فکری شود. در چند نقطه این محله گره‌های ترافیکی به دلیل باریک بودن معبر و پارک نامناسب خودروها ایجاد شده و اتوبوس شرکت واحد امکان حرکت ندارد، مردم مدام باید خودورها را جابه‌جا کنند که این اتوبوس‌ها بتوانند حرکت کنند. اگر برخی از املاک در این نقاط تملک شوند،  مشکل حل خواهد شد. ایستگاه متروی چهل تن دولاب افتتاح شده اما کارگاه‌های مترو جمع نشده است! و باید شهرداری منطقه پیگیر کنند. 

امانی با اشاره به قدمت 280 ساله حمام دولاب و مخروبه و متروکه شدن آن، تاکید کرد: گاهی در شب مورد استفاده افراد ناشناسی قرار می‌گیرد که به صورت مخفیانه کلید دارند و اجناس را به آن منتقل می‌کنند. متولی مسجد کنار حمام ( شهید نواب صفوی) نگران بود که آتش‌سوزی احتمالی این حمام به این مسجد تاریخی هم آسیب برساند. باید تکلیف این حمام مشخص شود چون هم سبب گره ترافیکی است و هم باعث تجمع زباله و برخی اجناس به صورت ناشناخته است. دو مجموعه مربوط به فعالیت‌های آسیب اجتماعی در میدان مرکزی دولاب متعلق به سازمان بهزیستی و شهرداری وجود دارد که مردم از حضور این دو مجموعه ناراضی هستند. شهرداری در انتخاب مرکز بهاران و بهزیستی بی‌دقتی کرده و مردم درخواست دارند که از این محله منتقل شود. ملکی به نام باغ دیانی در ورودی محله در بزرگراه شهید محلاتی قرار دارد که اگر تملک شود می‌شود بعضی از سرانه‌های محله مثل بوستان را اجرا کند. طرحی هم شهرداری بعد از احداث بزگراه امام علی شهرداری طرح تملک 78 پلاک را از خروجی امام علی، خیابان شهید گلشنی به سمت خیایان آیت‌الله سعیدی تعریف کرده که اجرا نشده و مردم برای نوسازی بافت فرسوده خود دچار مشکل شده‌اند. 

او در نهایت خواسته‌های مردم را به صورت مختصر قرائت کرده و گفت: رفع گره ترافیکی و تملک املاک 35 متری گلشنی تقاطع خیابان آل‌آقا، ما در متمم بودجه در سال ،1402 2 هزار  میلیارد تومان برای تملک برخی از املاک معارض بودجه در نظر گرفتیم، این بودجه کجا هزینه شد؟ واقعاً سهم منطقه 14 چقدر بوده است و آیا نمی‌شد چند ملک معارض تملک و مشکلات حل شود؟دوم؛ افزایش سرانه محله و بوستان. سوم؛ کمک به بازسازی بافت فرسوده و پیش‌بینی بیشتر برای املاک ریزدانه، چهارم؛ ایجاد بازار محلی میوه و تره‌بار که به رفع سد معبر کمک‌ می‌کند. پنجم؛ جمع‌آوری کارگاه مترو، ششم؛ جمع‌آوری تیرهای برق مزاحم، هفتم؛ تعیین تکلیف حمام دولاب؛ هشتم؛ تعیین تکلیف گذر خیابان شهید گلشنی به میدان آیت‌الله سعیدی و نهم؛ اتمام طرح نوسازی امام‌زاده چهل تن که انشالله در دستور کار مدیریت شهری قرار بگیرد و این وضعیت تاریخی و مذهبی محله از این وضعیت نجات پیدا کند.

احمد علوی ،رئیس کمیته گردشگری شورا نیز در جریان ارائه گزارش محله گردی از محله دولاب از سوی امانی، با بیان اینکه این محله از بافت قدیمی شهر محسوب می شود، اظهار کرد: بافت این محله ریزدانه است و در آن سرانه ای وجود نداشته و پیش بینی برای ایجاد فضای سبز صورت نگرفته است.

وی با تأکید بر اینکه ضرورت دارد وقتی طراحی ها انجام می شود، سرانه ها تأمین شود، خاطرنشان کرد: باید در نوسازی این محله، هویت آن را در نظر گرفت.

علوی با بیان اینکه یکی از اتفاقات مثبت منطقه انتصاب شهردار جدید آن بود، یادآور شد: یکی از درخواست های شهروندان این محله جابجایی تیرهای چراغ برق از مقابل درب منازل است که تقاضای ما این است شهردار منطقه به این موضوع توجه داشته باشد.

او همچنین وی از مدیریت شهری خواست تا ورودی قره یاضی و همچنین تملک حمام دولاب را هر چه سریع تر تعیین تکلیف کند.

شهردار منطقه ۱۴ تهران نیز در ادامه این جلسه با بیان اینکه یک همت قرارداد در این منطقه منعقد شده است؛ گفت: ۶۳ هزار تن توزیع آسفالت و ۲۲ کیلومتر احداث نهر صورت گرفته است.۳۷ پارک در دستور اورهال و نوسازی و نصب کف پوش هاست.

وی با بیان اینکه روشنایی زیرگذر امام علی(ع) پس از سالها تأمین شده است، تصریح کرد: خارج از چارچوب دستورالعمل های ابلاغی عملیات اجتماعی و فرهنگی انجام می دهیم.

شهرابی با اعلام اینکه ۱۱۰ تیر چراغ برق مزاحم در محلات منطقه شناسایی شده است، یادآور شد: قرارداد برای جمع آوری این تیرها منعقد شده و از ماه آینده پیمانکار نسبت به جمع آوری آن اقدام خواهد کرد.

وی با اعلام اینکه باید بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان پول پیمانکار پرداخت شود تا کارگاه ایستگاه مترو چهل تن دولاب را جمع آوری کند، گفت: دو ایستگاه در منطقه با این مشکل مواجه هستند.

شهرابی همچنین خاطرنشان کرد: اوضاع رفت و روب معابر منطقه در حال بهبود است. ما در معابر شاهد وجود زباله نبودیم و تنها در انهار بود که هماهنگی های لازم را با پیمانکار برای جمع آوری پسماند موجود انجام دادیم.