خروج آمریکا از عراق؛ فرصتی برای بازتعریف امنیت منطقه

اشکان ممبینی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به خروج نیروهای آمریکایی از عراق، اظهار داشت: خروج کامل نیروهای نظامی آمریکا از عراق بیش از دو دهه حضور نظامی، صرفاً یک تحول در معادلات داخلی عراق نیست؛ بلکه می‌تواند نقطه عطفی در روند تغییر معادلات امنیتی غرب آسیا باشد. امروز، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، نیروهای آمریکایی از آخرین پایگاه‌های خود در عراق خارج خواهند شد و حضور نظامی آمریکا در این کشور به پایان می رسد.

وی افزود: حضور نظامی آمریکا در منطقه همواره با ادعای تأمین امنیت همراه بوده است، اما تجربه دو دهه گذشته نشان داده است که حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای لزوماً به امنیت پایدار منجر نمی‌شود و در بسیاری از مقاطع، خود به عاملی برای افزایش تنش و مداخله در معادلات منطقه تبدیل شده است.

کارشناس مسائل بین الملل گفت: از این منظر، خروج آمریکا از عراق را باید یک تحول مثبت و مهم دانست؛ تحولی که می‌تواند فرصت بیشتری برای تقویت حاکمیت ملی عراق، افزایش همکاری میان کشورهای منطقه و شکل‌گیری ترتیبات امنیتی مستقل از قدرت‌های فرامنطقه‌ای فراهم کند.

ممبینی عناون کرد: برای جمهوری اسلامی ایران نیز این تحول از منظر راهبردی اهمیت ویژه‌ای دارد. ایران همواره بر این اصل تأکید داشته است که امنیت غرب آسیا باید توسط کشورهای همین منطقه و بر اساس همکاری و همگرایی میان آنها تأمین شود، نه با حضور نیروهای نظامی قدرت‌های خارجی.

وی با بیان اینکه خروج آمریکا همچنین می‌تواند زمینه را برای اتحاد و هماهنگی بیشتر میان کشورهای منطقه و جبهه مقاومت فراهم کند؛ تصریح کرد: به‌ویژه در شرایطی که بسیاری از کشورهای منطقه نسبت به سیاست‌های مداخله‌جویانه، تنش‌زا و بی‌ثبات‌کننده آمریکا بی‌اعتماد شده‌اند.

کارشناس مسائل بین الملل گفت: واقعیت این است که حضور نظامی آمریکا در منطقه پیش از هر چیز در چارچوب منافع ملی و اهداف راهبردی خود واشنگتن تعریف می‌شود؛ نه تأمین منافع بلندمدت ملت‌های منطقه. بنابراین کاهش این حضور می‌تواند فضای بیشتری را برای کشورهای منطقه فراهم کند تا درباره امنیت، ثبات و توسعه خود با اتکا به ظرفیت‌های داخلی و منطقه‌ای تصمیم‌گیری کنند.

وی گفت: البته خروج آمریکا به خودی خود به معنای پایان چالش‌های امنیتی عراق و منطقه نیست و دولت‌های منطقه همچنان با تهدیدهایی مانند تروریسم، افراط‌گرایی و رقابت‌های امنیتی مواجه‌اند. اما پاسخ به این چالش‌ها نیز می‌تواند از مسیر همکاری منطقه‌ای، تقویت دولت‌های ملی و مشارکت کشورهای منطقه دنبال شود، نه وابستگی به حضور نظامی قدرت‌های خارجی.

کارشناس مسائل بین الملل گفت: به همین دلیل، خروج آمریکا از عراق را می‌توان نشانه‌ای قابل توجه از حرکت تدریجی منطقه به سمت امنیت منطقه‌ای و کاهش وابستگی به قدرت‌های فرامنطقه‌ای دانست. اگر این روند ادامه پیدا کند، بعید نیست در آینده شاهد بازتعریف حضور نظامی آمریکا در دیگر کشورهای منطقه نیز باشیم.

ممبینی در پایان خاطر نشان کرد: آینده غرب آسیا باید توسط کشورهای خود منطقه ساخته شود؛ امنیت منطقه، راه‌حل منطقه‌ای می‌خواهد.