خودروسازی اروپا از جنگ تجاری ترامپ نجات پیدا کرد؟

جنگ تجاری آمریکا و اروپا که در ماه‌های گذشته صنعت خودروی اروپا را در معرض تعرفه‌های سنگین‌تر قرار داده بود، فعلاً به یک چارچوب مشخص رسیده است. بر اساس توافق تجاری واشنگتن و بروکسل، تعرفه خودرو و قطعات خودروی وارداتی از اتحادیه اروپا به آمریکا در مجموع ۱۵ درصد تعیین شده است؛ بنابراین تهدید مطرح‌شده در بهار امسال برای افزایش تعرفه خودروهای اروپایی به ۲۵ درصد، دست‌کم در چارچوب توافق فعلی، اجرایی نشده است.

اهمیت این تغییر زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم خودروهای اروپایی پیش از توافق، با تعرفه‌هایی تا حدود ۲۵ درصد و تعرفه عادی ۲.۵ درصدی آمریکا مواجه بودند. در نتیجه، توافق جدید عملاً سقف تعرفه را به ۱۵ درصد رسانده و از انباشته‌شدن تعرفه‌های مختلف جلوگیری کرده است. کمیسیون اروپا این رقم را یک سقف همه‌شمول توصیف کرده؛ یعنی برای خودرو و قطعات، مجموع تعرفه‌های مشمول توافق نباید از این سطح عبور کند.

این توافق برای خودروسازان اروپایی اهمیت زیادی دارد، زیرا آمریکا یکی از مهم‌ترین بازارهای صادراتی آنهاست. در میان شرکت‌های اروپایی، خودروسازان آلمانی بیش از همه در معرض این مسئله قرار دارند. ب‌ام‌و، مرسدس‌بنز، پورشه، آئودی و دیگر برندهای آلمانی بخش قابل توجهی از محصولات خود را در بازار آمریکا عرضه می‌کنند و تغییر ناگهانی تعرفه می‌تواند یا قیمت نهایی خودرو را بالا ببرد یا حاشیه سود شرکت‌ها را کاهش دهد. بنابراین تثبیت تعرفه در سطح ۱۵ درصد، حداقل یک عنصر مهم از عدم‌قطعیت را از مقابل این شرکت‌ها برداشته است.

اما کاهش تعرفه به معنای پایان فشار بر صنعت خودرو اروپا نیست. خودروسازان این قاره در حال حاضر با چند بحران همزمان مواجه‌اند: تقاضای ضعیف‌تر، هزینه بالای تولید در اروپا، سرعت گرفتن ورود خودروهای چینی به بازارهای جهانی و هزینه سنگین گذار به خودروهای برقی. وضعیت فولکس‌واگن نمونه روشنی از همین فشارهاست؛ این شرکت در روزهای اخیر یک برنامه بازسازی گسترده را پیش برده که شامل کاهش مجموعاً حدود ۱۰۰ هزار شغل و بررسی سرنوشت چهار کارخانه در آلمان است.

در واقع، تعرفه ۱۵ درصدی را باید بیشتر یک کاهش آسیب برای خودروسازان اروپایی دانست تا یک امتیاز بزرگ. شرکت‌های اروپایی حالا از شوک تعرفه ۲۵ درصدی فاصله گرفته‌اند، اما همچنان برای فروش خودرو در آمریکا باید هزینه بیشتری نسبت به گذشته بپردازند. این هزینه یا در قیمت خودرو منعکس می‌شود و تقاضا را تحت فشار قرار می‌دهد، یا از حاشیه سود خودروساز کم می‌کند؛ به‌خصوص در خودروهای گران‌قیمتی که سهم قابل توجهی از صادرات برندهای اروپایی را تشکیل می‌دهند.

از سوی دیگر، توافق آمریکا و اروپا کاملاً یک‌طرفه نیست. اتحادیه اروپا نیز متعهد شده بخش قابل توجهی از تعرفه‌های واردات کالاهای آمریکایی را کاهش دهد و از اول ژوئیه ۲۰۲۶ رژیم تعرفه‌ای جدیدی برای واردات کالاهای آمریکایی برقرار کرده است. در این چارچوب، حتی برای برخی گروه‌ها از جمله خودرو و قطعات آمریکایی، کاهش یا حذف تعرفه‌های گمرکی اروپا در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب، بازار خودرو در دو سوی اقیانوس اطلس وارد یک وضعیت تازه شده است: اروپا تعرفه خودروهای آمریکایی را پایین می‌آورد و آمریکا تعرفه خودروهای اروپایی را روی ۱۵ درصد تثبیت می‌کند. هدف اعلام‌شده، کاهش تنش و ایجاد ثبات برای شرکت‌هاست؛ اما نتیجه عملی آن می‌تواند افزایش رقابت میان خودروسازان دو طرف باشد، زیرا بخشی از موانع تجاری که پیش از این از بازارهای داخلی آنها محافظت می‌کرد، کاهش یافته است.

با این حال، بزرگ‌ترین تهدید برای خودروسازان اروپایی لزوماً آمریکا نیست. صنعت خودرو اروپا همزمان درگیر رقابت با چین است؛ رقابتی که در سال‌های اخیر از بازار چین به بازار خود اروپا نیز کشیده شده است. فولکس‌واگن، به‌عنوان بزرگ‌ترین خودروساز اروپا، همزمان با افت جایگاه خود در چین و فشار فزاینده برندهای آسیایی، در حال بازنگری ساختار تولید و هزینه‌های خود است.

بنابراین پرونده تعرفه‌ای آمریکا را نمی‌توان جدا از بحران بزرگ‌تر صنعت خودرو اروپا دید. تعرفه ۱۵ درصدی به خودروسازان اروپایی فرصت تنفس داده، اما مشکل اصلی آنها را حل نکرده است. اروپا حالا باید همزمان هزینه تولید را پایین بیاورد، در فناوری خودروهای برقی عقب نماند، با خودروهای چینی رقابت کند و بازار صادراتی آمریکا را نیز با تعرفه‌ای ۱۵ درصدی حفظ کند. جنگ تعرفه‌ای فعلاً آرام گرفته، اما جنگ اصلی بر سر آینده صنعت خودرو هنوز ادامه دارد.