بازخوانی مفهوم عشق و تروما در «پس ازعاشقی»؛ نباید مخاطب را دست‌کم گرفت

محمدعلی صفورا کارگردان فیلم سینمایی «پس از عاشقی» که اکران عمومی خود را در سینماهای «هنروتجربه» آغاز کرده است، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره داستان این فیلم گفت: «پس از عاشقی» روایت پدر و پسری است که پس از سال‌ها در جاده چالوس هم‌سفر می‌شوند. پسر تصمیم دارد ازدواج کند و پدر در این سفر تلاش می‌کند او را از این تصمیم عجولانه منصرف کند. برای برقراری ارتباط با فرزندش نیز ناچار می‌شود خاطرات عاشقانه خود را بازگو کند.

وی ادامه داد: این نقطه آغاز داستان است اما در ادامه اتفاقات متعددی رخ می‌دهد و شخصیت‌های تازه‌ای وارد قصه می‌شوند. فیلم درباره مفهوم عشق، ازدواج، گفتگو و تروماهایی است که بسیاری از انسان‌ها در طول زندگی تجربه می‌کنند. در پایان نیز مخاطب با غافلگیری بزرگی روبه‌رو می‌شود. «پس از عاشقی» یک درام جاده‌ای عاشقانه است که آن را با افتخار به عباس کیارستمی تقدیم کردم و تلاش کرده‌ام حال‌وهوای آثار او در فیلم جاری باشد.

صفورا درباره قرار گرفتن این فیلم در گروه «هنروتجربه» توضیح داد: اساساً اعتقاد ندارم فیلمساز از ابتدا برای یک گروه نمایشی خاص فیلم بسازد. همیشه، چه در فیلم کوتاه و چه در نخستین فیلم بلندم، تلاشم بر این بوده که هنر سینما در اثر دیده شود. این فیلم نیز با همین نگاه ساخته شده و پروانه ساخت فیلم سینمایی دارد؛ یعنی از ابتدا برای نمایش عمومی در سینماهای کشور تولید شده است. اینکه فیلم رویکرد هنری داشته باشد به معنای دور بودن آن از مخاطب عام نیست. نباید مخاطبان را دست‌کم گرفت. مردم نیاز دارند در کنار آثار تجاری، تجربه مواجهه با سینمای هنری را نیز داشته باشند. چنین آثاری می‌تواند نگاه جامعه به سینما، هنر و حتی زندگی را تغییر دهد. به باور من «پس از عاشقی» از جمله فیلم‌هایی است که همه مخاطبان می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند و از تماشایش لذت ببرند.

این کارگردان درباره روند نگارش فیلمنامه بیان کرد: نگارش فیلمنامه حدود سه سال به طول انجامید. در این مدت تلاش کردیم تمام جزئیات با دقت طراحی شوند. فیلم دارای یک نظام نشانه‌ای است که در داستان، دیالوگ‌ها و تصاویر شکل می‌گیرد و این سه ضلع در کنار هم روایت را کامل می‌کنند. در عین حال، اثر سرشار از لایه‌های روان‌شناسانه و روانکاوانه است و به موضوعی کاملاً انسانی می‌پردازد که زمینه‌های اجتماعی در شکل‌گیری آن نقش مهمی دارند.

وی ادامه داد: «پس از عاشقی» فیلمی درباره قصه و قصه‌گویی است. معتقدم باید دوباره به روایت انسان‌ها گوش بدهیم. این فیلم نیز تلاش می‌کند قصه آدم‌ها را با جزئیات روایت کند و از خلال آن به وجوه مهم روح انسان متصل شود.

صفورا درباره ساختار روایی فیلم گفت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فیلم، شکل روایت آن است. مخاطب پس از پایان فیلم ناچار می‌شود دوباره از ابتدا روایت را در ذهن خود مرور کند و قطعات پازل را کنار هم بگذارد. همیشه دوست داشتم بنایی را در ذهن مخاطب بسازم و در پایان آن را فرو بریزم تا او دوباره همه چیز را از نو بازسازی کند. به همین دلیل «پس از عاشقی» نوعی سینمای تعاملی را تجربه می‌کند. یکی دیگر از ویژگی‌های فیلم، ارجاعات متعدد آن به ادبیات و فرهنگ ایران و ایران شرقی است. در طول فیلم از شاعران و ادیبان ایرانی یاد می‌شود اما این ارجاعات کاملاً در تار و پود روایت تنیده شده‌اند و هیچ‌گاه جنبه تزئینی ندارند. همین هماهنگی میان ادبیات، روایت و تصویر بود که نگارش فیلمنامه را به فرآیندی سه‌ساله تبدیل کر

کارگردان «پس از عاشقی» درباره ویژگی‌های کارگردانی اثر نیز توضیح داد: تلاش کردم زبان شخصی خودم را در فیلم پیدا کنم. برای نمونه، با وجود اینکه فیلم تنها ۲ شخصیت اصلی دارد، حتی یک نمای اور شولدر (زاویه دوربین از روی شانه) در آن استفاده نشده است. تمام میزانسن‌ها با دقت طراحی شده‌اند تا هویت مستقلی داشته باشند. موسیقی فیلم نیز کاملاً مینیمال است و تدوین تنها در خدمت اتصال نماها نیست، بلکه در شکل‌گیری روایت نقش فعالی ایفا می‌کند. همه این انتخاب‌ها در نهایت به این دلیل انجام شده که فیلم به یک سبک شخصی برسد و در عین حال ادای دینی به سینمای عباس کیارستمی باشد.

صفورا درباره دشواری‌های تولید این فیلم گفت: مهم‌ترین مشکل سینمای هنری، تأمین بودجه و یافتن پخش‌کننده است. «پس از عاشقی» از ابتدا تا انتها با سرمایه شخصی ساخته شد و هیچ نهاد یا سازمانی از آن حمایت نکرد. این در حالی بود که فیلمنامه کاملاً فرهنگی و متناسب با فضای امروز جامعه بود اما در نهایت هیچ کمکی برای تولید آن صورت نگرفت.

وی ادامه داد: بخش تولید نیز به دلیل فیلمبرداری در جاده چالوس با دشواری‌های فراوانی همراه بود. هزینه‌های اقامت، تردد و شرایط سخت تولید را پذیرفتیم تا فیلم ساخته شود. پس از پایان تولید نیز مهم‌ترین چالش، پیدا کردن پخش‌کننده بود؛ زیرا امروز بسیاری از پخش‌کنندگان ترجیح می‌دهند سراغ آثار سیاسی یا فیلم‌هایی با سوژه‌های ملتهب اجتماعی بروند و سینمای هنری کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

این فیلمساز درباره اکران در گروه «هنروتجربه» گفت: فعالیت این گروه اتفاق ارزشمندی است زیرا امکان نمایش فیلم‌های هنری را فراهم کرده است اما همچنان تعداد سالن‌ها و سانس‌های نمایش کافی نیست. سازمان سینمایی باید امکانات بیشتری برای این آثار فراهم کند تا فرصت دیده شدن داشته باشند. همه دستگاه‌های فرهنگی از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری‌ها، رسانه ملی و دیگر نهادهای فرهنگی باید در حمایت از سینمای هنری نقش ایفا کنند. این آثار باید امکان تبلیغات شهری، بیلبورد و معرفی مناسب داشته باشند و نباید برای استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، مسیرهای طولانی اداری طی کنند. اگر توسعه فرهنگی و هنری جدی گرفته نشود، جامعه با آسیب‌های بیشتری روبه‌رو خواهد شد.

صفورا در پایان درباره آینده اکران فیلم گفت: امیدوارم تا زمانی که مخاطب از فیلم استقبال کند، اکران آن ادامه داشته باشد و تماشاگرانی که فیلم را می‌بینند، خودشان به معرفی آن کمک کنند. در حال حاضر برنامه مشخصی برای پخش بین‌المللی وجود ندارد، زیرا هنوز پخش‌کننده مناسبی برای این بخش پیدا نشده است. برای من مهم‌ترین موضوع دیده شدن فیلم در ایران است. «پس از عاشقی» فیلم مردم ایران، فرهنگ ایران و دغدغه‌های انسان ایرانی است. اگر بعدها در کشورهای دیگر نیز نمایش داده شود اتفاق خوبی خواهد بود اما اولویت اصلی من این است که مردم کشورم این فیلم را ببینند.

فیلم سینمایی «پس از عاشقی» به کارگردانی محمدعلی صفورا و تهیه‌کنندگی حسن امجدی‌مقدم از ۲۴ تیر در گروه سینمایی «هنروتجربه» اکران عمومی خود را آغاز کرده است.

محسن قصابیان، علی پیمان، مریم کاظمی، علی‌اصغر خطیب‌زاده، شکوه سامع، فاطمه سعیدی، بزرگمهر صفورا، مارال عبدالهی، نیکمهر صفورا، الناز سعید بسطامی، سارا تقی‌پور، حسن تقی‌پور، ثریا گودرزی، نیلوفر کتابدار و مجتبی ابوالقاسم‌پور گروه بازیگران این فیلم را تشکیل می‌دهند.