متن بیضایی فراتر از خیمه شب بازی است؛ بازیگرانی به مثابه عروسک!

زهرا پاشاپور کارگردان نمایش «غروب در دیاری غریب» که این شب‌ها در تماشاخانه طهران روی صحنه رفته است در گفتگو با خبرنگار مهر درباره موضوع این نمایش توضیح داد: نمایشنامه «غروب در دیاری غریب» نوشته بهرام بیضایی است و تا جایی که ما جست‌وجو کردیم آخرین بار توسط خودش و حدود سه دهه پیش کارگردانی شده است. به متن این اثر علاقه زیادی داشتم و تصمیم گرفتم تا اجرایش کنم. این نمایشنامه درباره مرشدی است که قصه عروسک‌ها را روایت می‌کند؛ پهلوان دختری را دوست دارد و برای رسیدن به او باید به جنگ دیوی برود که آن‌سوی برکه سبز زندگی می‌کند. در ابتدا باورهایی که درباره دیو وجود دارد که ما آنها را می‌شنویم اما وقتی که پهلوان با او مواجه می‌شود می‌بیند که او شبیه آدم‌ها است و با آنچه که درباره‌اش فکر می‌کرده متفاوت است.

حفظ ریشه‌های سنتی در کنار تغییرات فرمی

وی ادامه داد: به نمایش‌های ایرانی علاقه زیادی دارم و فکر می‌کنم آنچه که امروز از نمایش‌های ایرانی اجرا می‌شود و در فرم کاملا سنتی عمل می‌کنند قابل تقدیر و ادای احترامی به آن سنت‌ها و آئین‌ها هستند و به حفظشان کمک می‌کنند. من اما دوست داشتم با حفظ ریشه‌های سنتی و ایرانی در فرم اجرایی نمایش تغییراتی به وجود بیاورم و در این متن هم دستم باز بود تا این کار را انجام دهم.

پاشاپور با اشاره به اینکه بیضایی این نمایشنامه را به صورت خیمه شب بازی اجرا کرده است، گفت: خود متن بیضایی قدمی جلوتر از متن‌های معمول خیمه شب بازی است. این نمایشنامه پایانی متفاوت و شگفت‌انگیز دارد و فراتر از خیمه شب بازی همیشگی است که پایانی شاد دارد. وقتی خود متن متفاوت با خیمه شب بازی‌های معمول است، این قابلیت به وجود می‌آید تا در فرم هم چند گام جلوتر از خیمه شب بازی برویم.

گروه نمایشی که همه اعضایش دانشجو هستند

وی در رابطه با ویژگی‌های اجرایی این نمایش عنوان کرد: تا حد ممکن سعی کردم تا المان‌های نمایش ایرانی را حفظ کنم اما مابه‌ازاهای امروز تئاتر را نیز به آن اضافه کردم. شخصیت‌های عروسکی متن نمایشنامه در اجرای ما عروسک نیستند و ما اینجا بازیگرانی داریم که به مثابه عروسک اجرا می‌کنند. شکل حرکتی شخصیت‌ها خاص است و این شکل مابه‌ازای امروزی دارد که در جامعه قابل دیدن است. هریک از شخصیت‌ها در ظاهر تفاوت‌هایی با لباس‌های سنتی همیشگی دارند که از جامعه امروز الهام گرفته شده است. در گریم‌های این نمایش تلاش کردم تا به شخصیت دیو توجه ویژه‌ای بکنم؛ شخصیتی که همه نسبت به او باورهایی دارند و در مسیر نمایش متوجه می‌شویم که این باورها اشتباه بوده‌اند. از نمایش عروسکی انتظار می‌رود که چیزی شبیه خیمه در صحنه آن وجود داشته باشد و ما از خیمه تنها پرده‌هایی را در صحنه حفظ کردیم.

کارگردان نمایش «غروب در دیاری غریب» در پایان بیان کرد: در این نمایش عوامل خیلی خوبی داشتم. آذر سال گذشته شروع به کار کردیم و در این میان کار ما بارها متوقف شد اما گروه با من همراه ماند و پافشاری کردیم تا زحماتمان به هر شکل ممکن به سرانجام برسد. همه اعضای گروه ما دانشجو هستند. این نمایش برای من تجربه خیلی خوبی بود. تعامل با بازیگرانی که دانشجو و سرشار از ایده هستند خاص است و گوش دادن به ایده‌ها و همفکری و تعامل رشد بزرگی برای من بود و تلاش کردم تا این ایده‌ها را به شکلی مدیریت کنم که در یک راستا قرار بگیرند.

نمایش «غروب در دیاری غریب» از ۲۳ آذر تا ۵ دی هرشب در سالن مده‌آ تماشاخانه طهران روی صحنه می‌رود.

در این نمایش پاشا ابراهیمی، لی‌لی تدریس حسنی، پارسا نعمتی، علیرضا باقرلو و کیارش شیروانی به ایفای نقش می‌پردازند.

در خلاصه داستان این نمایش آمده است: پهلوان و دختر می‌خواهند کلبه‌شان را کنار برکه سبز بسازند تا در کنار هم زندگی کنند. اما آن طرف برکه سبز دیو سیاه خفته، پس پهلوان به جنگ دیو می‌رود. این قصه‌ای است که مرشد برای ما روایت می‌کند.